Axar.az
یوخاری
18 دکابر 2017


آنا دیلینی اؤیرنک - یؤنلوک حال

آنا صحیفه آنا دیلی
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

بو حال ایشین سمتی و چاتاجاغی نقطه نی بیلدیریر. اسم بو حالدا اولدوقدا، اساسا، فعلی جمله لرله ایشلنر و فعللرین مضمون و طلبینه گؤره اولار. لاکن بعضا ده اسمی جمله لرده ایشلنر. مثلا: انسانا حیات لازیمدیر. هر کسه حد اقل یاشاییش گرکدیر.

اسم بو حالدا هم تأثیرلی، همده تأثیرسیز، هم متحرک، همده غیر متحرک فعللرین طلبینه گؤره ایشلنه بیلر.

اسم جمله داخلینده او زامان تأثیرلی فعللرین طلبینه گؤره یؤنلوک حالدا ایشلنیر کی، هامان جمله ده و یا اوندان قاباقکی و یا سونراکی جمله ده تأثیرلیک حالدا ایشلنمیش بیر اسم اولموش اولسون.مثال: ائلدار دوستونو مکتبه آپاردی. بو جمله ده "مکتبه" سؤزو اونا گؤره یؤنلوک حالدادیر کی، او جمله ده تأثیرلیک حالدا اولان "دوستونو" سؤزو ده ایشلنمیشدیر.

لاکن خبری تأثیرلی مجهول فعل اولان جمله لرده تأثیرلیک حالدا اولان اسم /مفعول/ مبتدانین یئرینی توتدوغو اوچون، نایب فایل اولدوغو اوچون، یؤنلوک حالدا اولانجمله لرده، تأثیرلیک حالدا اولان اسم تأثیرلیک حالدا اولان باشقا اسم طلب ائتمیر. مثلا: من حسنی مکتبه آپاردیم". معلوم خبری جمله ده "مکتبه" سؤزوندن قاباق تأسیرلیک حالدا "حسنی" سؤزو واردیر. لاکن بو جمله نین مجهولو اولان "حسن مکتبه آپاریلدی." جمله سینده "حسن" مبتدانین یئرینی توتدوغو اوچون، داها آیری بیر تأثیرلیک حالدا اولان اسمه احتیاج یوخدور.

تأثیرسیز و غیر متحرک مثلا/ گولمک/ فعللرده ده بئله دیر. آتا اوشاقین ایشینه گولدو. بورادا "ایشینه" سؤزو جمله نین غیر مستقیم تاماملیغیدیر. بعضا ایسه تأثیر سیز فعللرده یؤنلوک حالداکی اسم جمله نین مختلف ظرفی اولور. مثال: علی مشهده گئتدی. بو حالین صرفی شکیلچیلری "آ- ه" و یا "یا-یه" دیر. بو شکیلچیلرین نحوی جهتدن آشاقیداکی وضیفه لری واردیر.

١. بو شکیلچی مختلف نطق حصه لریندن تماملیق/ مفعول بواسطه/ و یا غیر مستقیم تماملیق عمله گتیرر: او منه باخدی. سونا فیلمه باخدی. سولماز ائلنازلا یولداشدیر.

٢. بیر سیرا حرکت بیلدیرن فعللرده بو حالدا اولان اسم یئر ظرفی اولار. مثلا: او مکتبه گلدی- شهره سئل گلدی.

٣. "قدر" معناسی بیلدیرن قوشمالار ایله بیرلیکده زامان و مکان ظرفی یارادیر. مثال: آخشامادک کولک اسدی. سحره دک صحبت ائتدیک. مکتبه قدر گتدیک.

٤. بو حالدا اولان اسم سمت و استقامت بیلدیرن قوشمالار یئر ظرفی بیلدیریر.مثال: اوه ساری گتدیک. شهره دوغرو یوللاندیق.

۵. "گؤره" قوشماسی ایله سبب ظرفی یارانیر. مثال: بونا گؤره گلدیم.

۶. بو حالدا اولان اسملردن سونرا "گؤره" قوشماسی گلدیکده بیر سیرا حاللاردا "از نظر"، "به عقیده" فکرینی ایفاده ایدیر. مثال: معلمه گؤره من یاخشی درس اوخویورام.

۷. بو حالدا اولان اسملردن سونرا "نسبتأ" قوشماسی گلدیکده مقایسه معناسی بیلدیریر. مثلا: حسنه نسبتا علی زیرکدیر.

٨. یؤنلوک حال شکیلچیسی مصدرلره قوشولدوقدا "سبب ظرفی" یارانیر. مثال: اوشاقلار گزمیه گئتدیلر.

٩. بو حال شکیلچیسی "لیق٤" شکیلچیسیله دوزلمیش اسملره قوشولدوقدا سبب ظرفی یارادیر. مثال: بورایا آغالیقا گلمه میسن کی؟

سون ایکی حالدا یؤنلوک حال شکیلچیسی "اوچون" قوشماسی /برای/ ایله عوض اولا بیلر. مثلا: بورایا آغالیق اوچون گلمه مییسن؟

۵. یئرلیک حال: حالین صرفی علامتی "دا – ده" دیر. بو حالدا ایشلنن اسم فعللرین ایجرا اولدوغو یئری و یا اشیانین اولدوغو یئری بیلدیریر. بو حالدا کی اسملر فعللرین ایجرا اولدوغو یئری بیلدیریرسه، ظرف، اشیانین یئرینی بیلدیریرسه، غیر مستقیم تماملیق اولار. مثال: فحله لر باغدا ایشله ییرلر./یئر ظرفی/. بو شعری کتابدا اخودوم./تماملیق/. بو حالدا اولان اسم هم فعلی، همده اسمی جمله لرده ایشلنه بیلر.

بو حالین داصرفی علامتی همیشه حال علامتی کیمی ایشلنمز. بو شکیلچیلر مختلف نطق حصه لریله آشاقیداکی وظیفه لری داشیا بیلر:

١. حال شکیلچیسی اولدوغو زامان یا تماملیق، یا دا یئر ظرفی یارادیر.

٢. زامان معنالی اسملرله زامان ظرفی یارانیر. مثال: آیدا، گونده..

٣. "لیق٤" شکیلچیسیله دوزلمیش اسملرله زامان ظرفی یارانیر. مثال: جوانلیقدا، قوجالیقدا، گنجلیکده.

٤. قارانلیق، ایشیق کیمی سؤزلرله یئنه ده زامان ظرفی یارانیر: قارانلیقدا- ایشیقدا.

۵. سایلارلا بیرلیکده خصوصی ظرفلر یارانیر. مثلا: بیرلیکده- تکلیکده- ایکیلیکده.

۶. چیخیشلیق حال: بو حالین علامتی "دان- دن" دیر. بو حالدا اولان اسم ایشین باشلانقیج نقطه سینی بیلدیریر اسملر جمله داخلینده تأثیرلی و تأثیرسیز فعللرین طلبی نتیجه سینده بو حالدا اولور. بو حالدا اولان اسمین جمله ده مختلف وظیفه لری اولور.

١. تأثیرلی و متحرک فعللری جمله ده بو حالدا اولان اسم حرکتین جیخیش نقطه سینی بیلدیرن یئر ظرفی اولور. مثال: ائودن اینیلتی سسی ائشیدیلیردی.

٢.غیر متحرک و تأثیرلی و یا تأثیرسیز فعللری جمله ده بو حالدا اولان اسم اساسا تاماملیق اولور. مثلا: من ماغازادان ماراقلی کتاب آلدیم.

تاریخ
2017.04.03 / 13:18
مولف
Axar.az
شرح لر
دیگر خبرلر

آنا دیلینی اؤیرنک - یئر ده ییشمه

آنا دیلینی اؤیرنک - صامتلرین آرتیمی.

آنا دیلینی اؤیرنک - تبریز لهجه سی

آنا دیلینی اؤیرنک - کار صامتلرین کار صامتلرله عوضلنمه سی

آنا دیلینی اؤیرنک - جینگیلتیلی صامتلرین کار صامتلرله عوضلنمه سی

آنا دیلینی اویرنک - صامتلرین عوضلنمه سی

آنا دیلینی اؤیرنک - آهنگ قانونونون پوزولما یئرلری

آنا دیلینی اؤیرنک - صایتلرین آرتیمی

آنا دیلینی اؤیرنک - صائتلرین دوشومو

آنا دیلینی اؤیرنک - صائتلرین عوضلنمه سی 2

خبر خطّی
 
  
  
  
  
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla