Axar.az
یوخاری
23 اییول 2018


آنا دیلینی اؤیرنک - قارشیلیق

آنا صحیفه آنا دیلی
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

اگر فعلین معناسی ائله اولسا کی، ایشی ایکی شخص متقابل شکیلده گؤرسه لر، بئله فعللره قارشیلیق نوع دئییلیر. مثلا: "یازیشماق" فعلینده ایکی نفر قارشیلیقلی شکیلده بیری- بیرینه مکتوب یازیر. بورادا هر ایکی نفر هم ایشی گؤرن، همده ایشین نتیجه سینه معروض قالاندیر. قارشیلیق نوع فعللرینی دوزلتمک اوچون فعللرین کؤکونه دؤرد جور یازیلان "یش" شکیلچیلرینی علاوه ائدیلیر. مثلا: یازیشدی، ووروشدو..

فعلین کؤکو سسلی ایله بیترسه، ایکی سسلی یان- یانا گله بیلمدییی اوچون، شکیلچیلرین سسلی حرفلری دوشور. مثلا: دیرشدی، بولاشدی..

بو فعللری همین "یش" شکیلچیسیله دوزه لن فعلی اسملرله قاریشدیرماماق لازیمدیر. مثلا: آلیش، ساتیش، چیخاریش، بیلدیریش..

بونلاری بیر-بیریندن آییرماق اوچون فعللره شخص سونلوقلاری آرتیرماق مومکون اولدوغو حالدا، اسملره حال و منسوبیت شکیلچیلری علاوه ائتمک اولار.

قید اولونمالیدیر کی، همین شکیلچی و یا اونا یاخین شکیلچیلرله بیتن فعللرین هامیسی قارشیلیقلی نوع اولمور. بو جهتدن بو فعللرین آشاغیداکی گروپلاری وار:

١. مستقل معنایا مالیک اولان ساده فعل کؤکلرینه "یش"، "آش" و "ش" شکیلچیلرینی آرتیرماقلا دوزه لن فعللر قارشیلیقلی فعللردیر. مثلا: آتیش، یازیش، سؤیوش، اؤپوش..

٢. "لاش- لش" شکیلچیلریله دوزه لن فعللر مضمونجا قارشیلیق معنا ایفاده ائدیر.مثلا: دیلله ش، صحبتلش، آیاقلاش..

٣. وقتیله مستقیل معنایا مالک اولموش، لاکن معاصر دیلیمیزده مستقیل معنایا مالک اولمایان سؤز کؤکلرینه "یش" آرتیرماقلا اونلاردان قارشیلیقلی نوع فعللر یارانیر. مثلا: باریش، یاریش...

بو فعللر بوگونکو دیلیمیزده قارشیلیق فعل ساییلماقدادیر، لاکن اونلاری، بیرینجی نوع کیمی، شکیلچی و کؤکه آییرماق اولماز.

٤. دیلیمیزده "ش" حرفیله بیتن، یعنی شکیلجه قارشیلیقق فعله بنزه ین بیر سیرا فعللر ده واردیر کی، اونلاردا هئچ بیر قارشیلیق مضمون یوخدور. اونلارین اؤزلری قارشیلیق مضمونو وئرمه دییی کیمی، اونلارا قارشیلیق شکیلچیلرینی ده قوشماق اولماز. مثلا: چالیش، آلیش، بیش، دوش، دولاش، قاتیش... بو فعللره هر هانسی فعل شکیلچیلرینی علاوه ائتسک، اونلار قارشیلیق معناسی ایفاده ائده بیلمزلر.

۵. دیلیمیزده بیر سیرا ائله فعللر واردیر کی، اونلاردا قارشیلیق شکیلچیلری واردیر، لاکن اونلاری کؤک و شکیلچییه آییردیقدا کؤکلری تامامیله باشقا معنایا مالک اولور و فعلین موجود معناسی ایله هئچ بیر علاقه سی اولمور. بو فعللر شکیلجه قارشیلیق فعللرینه بنزه سه لرده، معناجا قارشیلیق نوعو ایله هئچ بیر علاقه سی یوخدورر. مثلا: یاپیش، چالیش...

قارشیلیق فعللر اساسا تاثیرلی فعللردن دوزه لیر و نوع شکیلچیسی علاوه اولوناندان سونرا، مفعول طلب ائتمه دیکلری اوچون، تاثیرسیز اولورلار. بو فعللری یئنیدن تاثیرلی ائتمک اوچون اونلارا "دیر٤" شکیلچیسینی آرتیرماق لازیمدیر. مثلا: باریشدیر، ووروشدور...

تاریخ
2017.06.23 / 12:08
مولف
Axar.az
شرح لر
دیگر خبرلر

آذربایجان دیلینده نئچه سس وار

مجهول فعل‌لر سورونو

آنا دیلینی اؤیرنک - ائو اشیالاری آدلاری

آنا دیلینی اؤیرنک - یئمک آدلاری

آنا دیلینی اؤیرنک - قوش و گئییم آدلاری

آنا دیلینی اؤیرنک - میوه آدلاری

آنا دیلینی اؤیرنک - حیواندارلیق ترمینلری

آنا دیلینی اؤیرنک - نیکاح قوهوملوقونا عاید ترمینلر

نئجه یازاق: قالماق-قالماخ، بوداق-بوداغ

آنا دیلینی اؤیرنک - قوهوملوق ترمینلری

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla