Axar.az
یوخاری
21 اوکتیابر 2018


گؤیون دؤردونجو قاتینا چکیله‌ن آذربایجان‌لی

آنا صحیفه ادبیات
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

گونشین کوپونده‌کی رنگلردن بیری... - ائلدار باخیش

دئرلر، گونش باتارکن رنگلری اوغورلاییب گؤیون دؤردونجو قاتیندا بیر کوپه‌نین ایچینه دولدورورموش. گؤیون دؤردونجو قاتیندا یاشایان حضرت عیسی بو گونیش سرمایه سایه‌سینده بویاچیلیق یاپارمیش. حضرت عیسینین دوستلاری اولان حواریلر بئز آغارتماقلا کئچینرمیشلر.

***

دئرلر، ریلکیه گؤره، «تانری منده، اؤلوم منده» دئمک، واریلاجاق یولون سونوندان بحث ائتمکدیر. او یولون واریلدیغی مکان ندیر؟ بوردا سونسوز بیر اعجازا قاپیلماغا دیر و بئله‌جه بیر روحسال و شعور آخینییلا ایستنیلن ضرردن ایستنیلن دئو نهنگلیینه، داغا تسلیم اولماق اولار. اوسته‌لیک، بو تسلیمیتده یئنیدن گؤزللیک و اعجاز آراییشینا چیخماق دا یورماز سنی. آددیم آتدیغینا دوغرو توزو دومانا قاتان کؤکلو-کؤمجلی جسارتله باسیب کئچرسن. چونکی بیلدیین بیر شی وار. او بیلدیین سنین «گوجون» دئییلمی عجبا؟ او «گوج» سؤزو زامانی گلدیینده ائله اؤز دیلیندن اؤز دیلینه چئوریلیب «قیسمت»، یا «قدر» سؤزلریله پایلاشا بیلدیکلرینی سنین کیملیینده ایزینی ایتیرمز بیر طلاطمه دؤنوشدورمزمی اولا؟ او بیلدیین ائله بودورمو: «تانری سن‌ده‌دیر»؟ سن بو بیلدیین‌ده‌کی وارین، مولکون فرقین‌ده‌سه‌ن‌می؟ بو مولکون سن‌ده گؤرونوب گؤرونممسی شاعرلر اوچون سؤزویله بللی اولور. او مولکو منیمسه‌ین اوغول، سؤز یازار. آنجاق او سؤز تانرینین رحمان سیفتینی داشیییب گتیرمه‌سی، یانسیتماسی لازیم. ایبلیسلرین، شیطانلارین، شررین ائهکامینا زوی توتان سؤزلرین مؤلفینین قدری نه اولا بیلر کی؟ چون اونون صاحیبلندیی ملک، خانیمان چوخدان ییخیلمیشدیر، قافیل! ائله ایسه گل، سؤزوموزدن یاخامیزی گئری چکمیک. «شعر» سؤزونو یازماق ایستمیرم. بو مؤضوع چمبرینده «شعر» سؤزو ندنسه «سؤز» کلمه‌سیندن قیسیتلی گلیر منه. ائلدار باخیش دا سؤزو اولان آدامدیر. او هپ سؤزلو آدام تأثیری باغیشلادی منه یازیلارییلا. یازدیقلارینی تام یازدی. هر یازیسیندا بو تاملیغا راغما سؤزون متافیزیک احتیاجینی سانکی باشقا بیر زامانا شاعرلیک سخاوتینی اسیرگه‌مه‌دن ساخلادی. طبیعی، بوردا «زامان» دا «شعر» آنلامیندا کوللاندیغیم بیر کلمه‌دیر. حتی آز قالمیشدیم «کلمه» سؤزونو «کیلیم» کیمی یازام. آنلادیم کی، اونون سؤزلرینین اکثریتینی کفنه دئییل، خالچایا، کیلیمه بوکوله‌یرک اؤزو کیمیجه ابدیت یولچوسو ائدیلیب. بو کیلیم ده کفن اؤنجه‌سی، ایسلام اؤنجه‌سی بیر سیویلیزاسییا قوخوسونو گتیریر روحومون راهیبه‌سینه. او ایسلام اؤنجسی دؤنه‌ملرده ریتیملر، سسلر، باخیشلار، دوروشلار ائله ده اؤزگه حال-تاور سرگیله‌میردی. اوردا مسئله نین باشی بیر آز ساده‌لیک، سادلؤحلوک، بیر آز سمیمیت بختورلیگی، بیر آز «من بئله دلییم» سرگذشتلرینین شیرین خیاللارینا قاپیلمالار سئوداسین‌دا گئدیردی.

دئرلر، ائلدار باخیشین سؤزلری بو ابدیت یولچولوغوندا کفنه یوخ، کیلیمه بوکوله‌نلردندیر. ائله اؤزونون ده بو ابدیته اوغورلانماسی، ائرکن گئتدیی دونیادان اؤتلره دوغرو اوز توتماسی منه کفن‌دن چوخ، کیلیمه بوکولوب، کیلیم گئیینیب وارماسینی سیرایت ائتدیریر. منه ائله گلیر کی، او کیلیمین اوزرینده‌کی ناخیشلار، چشنیلر، رنگلر، بویالار، ایلمه‌لر هر بیری – اوردا، کوپه‌سینی گونشین رنگلرله دولدوردوغو حضرت عیسی نین گؤیون دؤردونجو قاتیندا ائلدار باخیشین بیر شاعر کیمیلیینده داها آل-الوان معنا کیشیلیینی بیزه اینتیقال التدیریر(لر.) اوردا گونشین باتارکن اوغورلادیغی رنگلردن دولدوردوغو کوپه‌سینده‌کی بویا حضت عیسینی داها زنگین ائتمه‌یه بیر مئساژدیرسا، ائلدار باخیشین سؤزلرینده‌کی کیلیم رنگلرینی چئشیدلری ده حضرت عیسی نین بویاسییلا بیر دیالوگ قورما احتیمالیندادیر. طبیعی، بو وئرسییا دئییل، بو سؤزون بدیعی اووقاتین‌دان دوغان پوئتیک تواضع کارلیق و پو-پوئتیک احتیمالا دایانان ارکلردیر.

دئرلر....

دئرلر...

دئرلر، ان قدیم کیلیم... اوزری مین بیر ناخیشلارلا، چئشنیلرله، حتی الیفبایلا آشیب داشان بو گونه یادیگار و بو گونه سون‌سوز بیر ناملوم سئودا داشییان جان‌لی کیتابه. ایندی عالیملریمیز کیلیملرده‌کی، خالچالارداکی ناخیش و چئشنیلرده الیفبا بولوب دونیانین ایلک حرفلرینین اولدوغونو علمین هونگه‌سین‌دن کئچیریرلر. اجدادلاریمیزین اؤت‌لرله، اب‌دی یولچولوقلا باغلی بیزلره اؤتوردوکلری او مئساژلاردا، خوش موژده‌لرده آلقیلادیغیمیز بیر کوسمیک عالم، دونیا بل‌لی اولور. ائلدارین اکثر شئیرلری، ایللاه دا «آغ ساچلارین ایشیغین‌دا» شئیر کیتابی محض او خالچا، خالی، قدیم کیلیم اوزرین‌ده‌کی ائتنوسوموزون مدنیت امانتینی گله‌جه‌یه دوغرو اوغورلاما تؤره‌نینی خاتیرلادیردی منه. ایلکین تسسوراتیم بوی‌دو.

***

دئرلر، ائلدارین ایمضاسی منه یازاغزی قارا قونور رنگ‌لی تورپاغین سوبه چاغی اوزرین‌ده گون ایشیل‌دایان قوخوسونو خاتیرلادیر. او قوخو بورنومون اوجون‌دان هئچ گئتمز. گئجه بویونجا گؤیلرین برکتینی ایچینه چکمیش او تورپاق سوبه آچیلینجا بشر اؤولادینین روحونو آیری جور تزه‌لییب اونون یادداشینا یقین کی، ایلکین اولاراق ریزقینی، برکتینی سالاردی. او برکت، ریزق بو گون اکمک، چؤرک، روزی کیمی آنلاشیلیرسا، یئنه یقین کی، ایلکین آنلاییشین‌دا اینسانین اؤز تؤرییش ماتئریالی کیمی اونون هیه‌جانلارینا ائشلیک ائدردی. من او تؤرییشین، دوغولوش و داها دوغروسو، یارانیشین یوخلوق‌دان وارلیغا دوغرو یولچولوغون‌داکی یورغونلوغوموزو شئیرله چیخارتماغا جسارت ائد‌ن ائلدارلارا، ائلدار باخیشلارلا بیر دونیادا یاشادیغیمین فرقین‌ده‌یه‌م و بو دونیانین محض او شئیرلرله، سئوگی‌لی سؤزلرله قوروندوغونا اینانیرام. چونکی بیز سؤزلرین برکت قوخویان اؤزللیین‌ده چؤرک‌دن اؤته بیزیم اؤز وارلیغیمیزین قاتقی‌سی، بیززات ایشتیراک‌چی اولدوغونون هله ده ائجازین‌دان آییلمامیش حالین‌دا دانیشیر، سؤهبتلشیر و یازیریق. گؤرونور، ائلدارین ایمزاسییلا باغلی، بیر طرفی تانری داغلارینا، اؤتوگه‌نه، بیر طرفی تیبئته، لاپ اویغورلارا، بیر طرفی اورتا آسییا بوزکیرلارینا، بیر طرفی لاپ آلتایلارا، قیزیل آلمالارا، قیزیل ایرماقلارا گئدیب چیخان بو اوجسوز-بوجاق‌سیز تسسوراتی منه ائلدار باخیش آدلی بیر شاعرین شئیرلری، متنلری وئریر، بخش ائدیر.

***

دئرلر، گونش گؤیلرین قیراغین‌دا باتارکه‌ن راهیبلرین چیلغین‌لیغینی دیشا ووران رنگلری داغلارین اوجالیغین‌دان، دینوزاویرلارین گؤزلرین‌دن، گوللرین-چیچکلرین باهارین‌دان، دنیزلرین-دریالارین اوزون‌ده‌کی سای‌سیز-حساب‌سیز لپجیکلرده‌کی هیدایت‌دن...حتی اینسانلارین دانیشارکه‌ن کلمه‌لری آراسین‌دا گیزلنیب واختینی گؤزلدیی ائیهاملاردان بئله اوغورلاییب گؤیون دؤردونجو قاتین‌دا بیر کوپه‌نین ایچینه دولدورورموش. گؤیون دؤردونجو قاتین‌دا یاشایان هز.عیسی بو گئنیش سرمایه سایه‌سین‌ده بویاچی‌لیق یاپارمیش. هز.عیسینین دوستلاری اولان هواریلر بئز آغارتماقلا کئچینرمیشلر.

نیه اینانیرام کی، گونشین اوغورلاییب گؤیون دؤردونجو قاتین‌دا کوپه دولدوردوغو او رنگلرین ایچین‌ده ائلدار باخیشین دا شئیرلرینین رنگی - سویو اولمامیش دئییل؟ گونشین محض باتارکه‌ن، یئر اوزون‌دن ال-آیاغینی ییغیشدیرارکه‌ن تاماه سالدیغی او رنگلردن ایستیفاده ائدیب اؤز بازارینی آچان هز.عیسینین سرمایه‌سین‌دن گؤره‌سه‌ن او گونشه هان‌سی قازانج گئری دؤنورموش؟ بو ماتئریالیستلرین سوالی اولا بیلر. من بو سوالا جاواب وئرمیرم... آنجاق بو سوالین دا بؤیوک بیر جاواب اولدوغونو اؤزلویوم‌ده درک ائدیره‌م. چونکی هر صاباح یئنی‌دن دونیایا، عالملره آچیلان او گونشین آخشام‌دان الده ائلدیی او رنگلر، هر صاباح یئر اوزونه، دیگر دونیالارا یئنی رنگ، یئنی بویا اولاراق قایتاریلیردی.

دئرلر، محض گونش او رنگلری هر صاباح عالملره پایلادیغین‌دان، آخشاملار ائلدیی اوغورلوغون مایاسین‌دا حاللالیق اولدوغونا اینانیرام. اونا دا اینانجیم قریبه بیر اووسونلا قرارلاشیر کی، گونش طرفین‌دن اوغورلانان او رنگلرین ایچین‌ده هر گون یئر اوزونه گونشله قایی‌دان رنلردن بیری ده ائلدارین شئیرلرینین رهنگی-روحودور. بورداکی رنگلر آرتیق عیسینین بویاسی اولماق‌دان چیخیب روح و جان شکلینی حاق ائلمیش، قازانمیش، منیمسمیش، حتی جانا، روحا قدر یول کئچمیش رنگلردیر.

***

من اونو گؤره‌ن‌ده، سسینی ائشی‌دن‌ده، دینی روایتلرده بحث ائدیله‌ن اینسانین تورپاق‌دان یارانماغی حاقین‌داکی حؤکملره جانی-دیل‌دن اینانیردیم. من هر دفعه اونو گؤره‌ن‌ده ایلک اینسانین ندن‌سه آد‌م آدلی بیر کیشینین اولدوغونا یقین‌لیک گتیریردیم. هر دفعه اونونلا قارشیلاشان‌دا منه ائله گلیردی کی، ایلک اینسان اولان آد‌م آدلی او سؤی-کؤکوموز اوجا بویویلا گؤیلرین اتیین‌دن ماوی ایشیق مردیوه‌نلرله یاواش-یاواش، هئچ تلسمه‌دن ائن‌رک یئر اوزونه دوغرو دولو-دولو، هئچ او دولولوق‌دان دئیه‌سه‌ن اؤزونو ده خبری اولمادیغی بیر تؤورو باخیشلارینا یوکله‌ییب، قاشلارینا چاتیب گلیر. اما بوتون حاللاردا اونون هر دفعه گؤیلرین راحت‌لیغینی دا آردینا آلیب گلدیینی، گلیشینی کؤورک بیر کهانتله گؤروردوم. او گلن، گلمه‌یه آلیشان کیشی، گؤره‌سه‌ن بیر گون ندن فلیین بو دونیادا اونا هرلدیی، یا بولادیغی چرخین‌دن باشی دؤنه-دؤنه، گؤزلری قارالا-قارالا یوماغا دؤنوشه‌رک چیخیب گئت‌دی، قافیل؟ بلکه او ایلاهی یوماغا دؤنوشه‌ن اوزانیم یئنی‌دن نؤوبتی قدر و تالئیینی قازانماسی اوچون سون‌سوز گؤیلرین دؤردونجو قاتین‌دا گونشین اوغورلاییب کوپه‌سینه دولدوردوغو رنگلرله بویانماغا گئدیردی... گئدیردی کی، تانرینین ان موبارک، ان طراوت‌لی کیلی‌می، قوتسال خالصی اولسون. او ایلاهی خالی و کیلیم اوزرین‌ده‌کی ایشارتلر ایسه ایندی بیزدن اونون درگاهینا دوغرو آپاردیغی آجی‌لی-آغری‌لی خبرلرله آشیب داشیردی...

تاریخ
2017.06.24 / 13:29
مولف
Axar.az
شرح لر
دیگر خبرلر

عؤمور میوه سینین کالی وار هله-علیرضا میانالی

بعضاً گئتمک ایسته ییرسن …/ افراسیاب نوراللهی

اونودوب تورانی ایگید اَرَنلر، آلیشیب ایرانا "فاذری" دوْغور! - ساسانیان

بئله بیر دیلین اولماسینی اوغرولارا بورجلویوق - ایبراهیم رشیدی

«روس حکیملری» مسلمان حکیملر‌دن آرتیق تحصیل گؤرموشدولر- حکایه

گولوش‌لری حسرت قویورام دوداق‌لاریما - عبادی

ایشله‌ینلرین چوْخو قادیْن ایدی - فرخ جرایدی

پارچالارینی بیر-بیرینه تاخاندا، اونون اوره یی توتولاردی - پورناصح

داریخدیم، گؤزلرینی یوموب گولومسه‌مه‌سینه - شعر

ایللر دیر یاشام ایشیغینی گوزله‌ییریک...

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla