Axar.az
یوخاری
15 نویابر 2018


چاغداش آذربایجان ادبیاتیندا،دیل مساله سی

آنا صحیفه ادبیات
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

کولت. آذ گونئی‌لی شاعر رحمت یاشارین یازیسینی تقدیم ائدیر:

کسین هر بؤلگه نین ادبیاتیندان دانیشاندا ، او اولکه نین دیلی ایلک قونو اولاجاق دیر. ندن کی ادبیات دیل اساسیندا معنی تاپیر ، و بو دیل دیر کی عؤمور بویو ادبی میراثی اوزونده ساخلاییب و داشیماقدادیر.

بو اساسدا گونئی آزربایجان ادبیاتیندادا ایلک قونوموز دیل اولماقدادیر.

ایران آزربایجان ادبیاتیندا دیل قونوسوندا ایکی آنا سورغو واردیر کی بونلارین هر بیریسی بیر بؤیوک قونودور:

1-ایران تورکلرینده یازیچی و شاعیرلر چوخلو هانسی دیله(آنا دیلی یوخسا رسمی دیل) علاقه گؤستریرلر و بو علاقه لرین ندن لری نه دیر?

2-تورک دیلینه علاقه گؤسترن یازیچی و شاعیرلرین دیلی نه سویه ده معیار دیله، مدرن و چاغداش ادبیاتا یاخینلاشا ببلیر? و ایران تورک ادبیاتیندا ،دیل باره سینده نه قونولار آچیلا بیلر?

2- بیرینجی سورغویا باخارکن، عادی کوتله لرین و یازیچی-شاعیرلرین تورک ادبیاتینا علاقه لری اولارکن ، رسمی فارس ادبیاتینا علاقه گؤستردیکلری گؤرونور. بو علاقه او قدردیرکی عموم گنج و اوشاق یاشلی لار تورک ادبیاتیندان چوخ بیر شی بیلمه مک ده دیرلر. کسین هر بیر علاقه ده سئچیم مطرح دیر.و حال بو کی بو علاقه ده سئچیم قونوسو باطیل دیر.ندن کی سئچیم او حالدا دوغرو اولا بیلر کی هر ایکی سئچیلن شی (بورادا دیل) برابر حالدا عرضه اولونا. اوجور کی گؤرونور بورادا نئچه دیل لی (چند زبانه ها)ایچینده ایکی دیل و ادبیات دا(آنا دیلی و رسمی دیل) برابر حالدا عرضه اولونوب و رقابت ده دئییل ، و بو نابرابر نئچه دیل لی لیک ده (نابرابری چند زبانی) ،رسمی دیل، رسمی حالدا تدریس اولونوب و رسانه لرده یاییلیب و اؤز دانیشانلاری دولت طرفیندن مدافعه اولماقدا دیر. و بئله لیک له بوتون فارس دیل لی و باشقا دیل لی لر بو دیل ده دانیشماغی و یازیب اوخوماغی آکادمیک صورتینده اؤرگشیر لر و ان اؤنملی سی بو کی عموم خلق اوندان دیل ده یازیب اوخوماغی اؤرگشمه ییب لر و باشقا بیر دیل باره سینده بسیط بیر بیلگی لری یوخدور. تورک دیلی و باشقا آنا دیل لری بئله لیک ده بیر نابرابر ایکی دیل لی لیک یاریشیندا معروض قالیب و تضعیف اولورلار. ندن کی عموم خلق آنا دیلینی یازابیلمه دن و اوخویا بیلمه دن ،علمی و مدرن تورک ادبیاتیندان غافیل قالیر و ائله جه رسمی ادبیاتی اوخویوب یازارکن ،او دیل و ادبیات باره ده بیلگی توپلاییر.

بئله بیر حالدا بو قونو آیدینلاشیر کی ندن عموم خلق علاقه گؤسترنده تورک معیار دیل و مدرن ادبیات دان غافیل اولماقدادیرلار.

بو قونو آچیقلانارکن بیر شیی اونوتمامالییق، اودا بو کی بو اولکه ده تورک دیلی اؤز ذاتی قدرتی و خلقین آنا دیلینه علاقه سی اساسیندا اودوزماییب و گونه گون عادی کوتله لر ،یازیچیلار و شاعیرلر اؤز آنا دیللرینه و ادبیاتلارینا علاقه گؤسترمکده دیرلر. آما هر حالدا بو نابرابر ایکی دیل لی لیک(نابرابزی دو زبانگی) مساله سی هر ایکی دیلین تدریسی ایله برابر ایکی دیل لی لیگه (دو زبانگی برابر) چئوریله بیلر. و او زامان دیر که بو سورغو بیلیم سل حالدا جاوابلانا بیلر.

آما تورک میللتی او گون آرزوسوندا قالمامالی دیرلار و عموم خلق معیار دیلی اؤرگشیب و یازیب اوخوماقلا ، و شاعیرلرله یازیچیلار معیار یاردیجیلیقلاریلا اوغورلار قازانمالی دیرلار.

2-ایکینجی سورغویا دا قیسا بیر جاواب بو کی ;

آزربایجاندا تورک یازیچی و شاعیرلر ایچینده معیار دیل گوجلو دئییل.

بو سؤز چالیشقلان و ضیالی قلم لی لر اثرلرینی قوتلایاراق عنوان ائدیلمکده دیر کی تورک چاغداش یازیچی -شاعیرلر داها فاضلا معیار آزربایجان تورکجه سینی قوللانمامالی دیرلار. ندن کی مدرن و پست مدرن ادبیاتدا یالنیز معیار دیل ایله عموم خلقه اثر یارادیب ، باشقا دیل لرله یاریشا گیریب، دوغولوش ائدیب و بقا قونوسوندا دارتیشماق اولار.

گونئی آزربایجان چاغداش ادبیاتی الیفبا دارتیشماسینا ، لهجه لرله یارادیجیلیغا و کلاسیک ادبیاتا (بوتون لهجه لره و مؤحتشم کلاسیک ادبیاتیمیزا حورمت وارکن) سون قویمالی دیر.

ندن کی بیزلر مدرن ادبیاتی دویمامیش ،پست مدرن یارانیلیر و ان کؤتو حالدا دونیانین و یاشامین چاغداش و گوندم ادبی قونولاریندان دالی قالیریق. آنا دیلیمیز ان قایدالی دیل اولاراق بیر ساوادلی اوچون ان قیسا زاماندا اؤرگشیلیب ،یازیب-اوخویا بیلینن بیر دیل دیر. عموم خلق،الی قلم لی لر و دیل هنرمندلری ایلک بورجلاری آنادیللرینه اولاراق ، وظیفه لرینه معیار یازیب اوخوماقلا آنا دیل لرینه ادا ائتمه لی دیرلر. و سونوندا بونو خاطیرلامالی ییق کی هر یازیچی نین ان بؤیوک رسالت لریندن بیری یازدیغی دیلی قوروماق دیر.

تاریخ
2018.11.07 / 15:21
مولف
آیتاج آراز
شرح لر
دیگر خبرلر

بیر ده قوشا گلممریک...- شعیر

من سئوه‌نده روح اولورام- شعیر

خیانت بویدا - شعیر

اونودولموش اینسان اوزو سو اوزوننن برک اولور - شعیر

قالخ الینی وئر منه، قوپار منی بو یئردن- شعیر

شعیر- سنله دلیجه‌سینه بیر آیریلیق یاشایاق

تیراختورچو قیزلار

تاپشیرین دالیمجا گلمه‌سین کؤلگم!- شعیر

قویوب گئتدیین یئرده‌یه‌م -شعیر

منی زامان- زامان یاشادار حیات -شعیر

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla