Axar.az
یوخاری
27 آپرئل 2018


آمریکالی قیزیل دریلرله تورکلری بیرلشدیرن فاکتلار: سؤی کؤک...

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

تورک و هیندو (قیزیل دریلی) دیللرینین کؤک یاخینلیغی حاقدا بعضی قیدلر

آمریکان هیندولاری ایله تورکلرین کؤک بیرلیگی حاقدا زامان-زامان بیر-بیرینه یاخین و بیر-بیریندن فرقلی ملاحظه‌لر، هیپوتزلر ایر‌لی سورولوب. آمریکانین قیرمیزیدریلی یئرلی ساکینلرینین منشایی علمی و غیری-علمی فیکری اوزون ایللر مشغول ائدیب. بس خالقلارین بیر-بیری ایله دوغما و یاد موناسیبتلری هانسی موستویده چؤزولمه‌لیدیر. زیرا بو ایکی اتنوسون بیرباشا علاقه و وحدتینی تصدیق ائد‌ن رسمی، توتارلی و علمی دلیللر یوخدور.

اما... اورتادا ماراقلی هیپوتزا و فیکیرلر ده یوخ دئییلدیر. حساب ائدیره‌م کی، بو مسئله‌ده دیل فاکتورو اؤنملی رول اوینایا بیلر. آمریکان عالیملرینین میشیگان اونیورسیتتینده آپاردیغی تدقیقاتلارا گؤره معاصر هیندولار بو قیطعه‌یه «برینق کؤرپوسو» واسطه‌سیله گلیبلر. آدی چکیلن اراضی واختیله آمریکا و آسییا آراسیندا گنیش بیر دهلیز اولوب. ۱۲ مین ایل اول همین «کؤرپو» یوخ اولوب. حاضردا همین اراضیده برینق کؤرفزی یئرلشیر. بو میقراسییا اوزون بیر زامان عرضینده داوام ائدیب. تخمیناً ۲۰-۲۵ مین اول ایندیکی هیندولارین اولو بابالاری آلتایدان کؤچ ائد‌رک آمریکادا مسکونلاشیبلار.

اکثر عالیملر معاصر هیندولارین تورک کؤکنلی اولدوغونو ایر‌لی سورور. ائله هیندو طایفالارینین دیلینده‌کی بیر چوخ تورک سؤزلری ده دئییله‌نلره ایللوستراسییا اولا بیلر.

گلین، همین سؤزلری قارشیلیقلی شکیلده (هیندو و تورک دیللری اساسیندا) نظردن کئچیرک.

واکان - کاقان، خان

تانی - تانیمایچی-ایچمک

کاپسون - قاپماق، دیشله‌مک

کان - قان

می - من

باها - بابا

ایکه - ایکی.

مؤوجود ساحه‌نین گؤرکملی تدقیقاتچیسی آوروپالی او. ریریگین و روس عالیمی کنوروزووون ملاحظه‌لری ایله تانیشلیق دا دقتی اؤزونه چکیر. گلین، یئنه مؤوجود لکسیملرله پارالئل شکیلده تانیش اولاق.

یاش - گنج

یاشئل - یاشیل، جاوان

ایچ - داخیل، ایچ

اوش (اوش) – اوچ

کوچ - گوج

کول - قول

چاب - چاپ، کس، دوغرا

آخ(چی) - اوو(چو)

کوش -قوش

آاک - آغ

چول - سو

تور - دور، دایان

ایمی - دؤش

ایمو - اممک (دؤش)

چالان - ایلان

اووچ - آش

با - بالیق

آکان - آغا

آل - اوغول.

شرق شناس عالیم ویکاودئر آلتای عائله‌سینه منسوب اولان دیللرله ماییا هیندولارینین دیلی آراسیندا پارالئللر گؤرور. یئنه بعضی سؤزلری موقاییسه‌لی شکیلده نظردن کئچیرک.

بئت - بیتمک

بللیم - بیلیک

ووخ - بوش

قانلی - قانلی

یاکلئل - یان‌دیرماق

تاس - داشیماق

بویا - بویا، رنگ.

اوروگوای عالیمی B.Ferrario ماییا قروپونا داخیل اولان کئچوالارین دیلی ایله تورک دیلی آراسیندا اوخشارلیق اولدوغونو ایر‌لی سورمکله یاناشی، سؤز کؤکلرینین یاخینلیغینی دا قید ائدیر. بعضی لکسیملری نظردن کئچیرمک پیس اولمازدی.

کوک - گؤی، سما

واقه - دایی

تاتا - آتا

میسی - پیشیک

آری - آریق

قو - قووماق

کاسا - قاچ(آن).

فرانسالی شرق شناس دومئزئل ده هر ایکی دیل آراسیدا اوخشارلیغی قید ائد‌رک مقاییسه‌لر گتیریر. بویورون، تانیش اولاق:

جاقلا - ساققال

توقو - تؤکمک

تاوقا - داغ، داغ-داش

قاروین - مده، قارین

جونقا - سون(دا)، آخیر.

حساب ائدیره‌م کی، گتیریله‌ن مثاللار هیندو و تورک دیلللرینین کؤک و منشأ یاخینلیغی باره‌ده دوشونمه‌یه، تدقیقاتلار، آختاریشلار آپارماغا ایمکان وئره بیلر.

فیروز مصطفی

تاریخ
2017.09.27 / 10:46
مولف
آیتاج قدیراوا
شرح لر
دیگر خبرلر

شهر یئری: مادی-مدنی وارلیغیمیز- فوتو

بن اؤزگئیه گؤنول وئرمدیم، آ دوست!...شعر

روس کوماندیردن ارمنی قتل عامینا رئاکسییا – فوتو

ترازو و یئر کوره‌سینی الینده توتان قادین - فوتو

خالق ماهنیلاریمیزا دوغرو آددیم-آددیم…

هایاندان تاپیم،‌هارامی؟/ شعر

روس آرخیوی آچیلدی: «ارمنی سویقیریمی» ایله باغلی - شوک سند

آذربایجان کلاسسیک موسیقی‌سی تاریخی اونلاردان باشلاییر - ویدئو

...آذربایجان شعری ناظیم حکمتین یولونا گئتسه‌یدی

آغ و قارا سؤزو تاریخاً هانسی معنالاری احتیوا ائدیب؟

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla