Axar.az
یوخاری
19 اوکتیابر 2017


بنالیقدان میلیونچولوغا…

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

تاغییئو حاجی زین العابدین تاغی اوغلو – آذربایجانین گؤرکملی خادیمی اولماقلا یاناشی، هم ده اؤلکه‌نین نفت صنایع‌سینین بانیلریندن بیریدیر. او، آذربایجان خالقینین تاریخینه میللی کادرلارین حاضرلانماسینا بؤیوک تأثیری اولان بیر خیرییه‌چی مسنات و میلیونچو کیمی داخیل اولموشدور. تاغییئو اؤلکه‌ده اینجه صنعت، ژورنالیستیکا و تحصیلین قورولماسینا و اینکیشاف ائتدیریلمه‌سینه یاردیم گؤستریردی، تعجبلو دئییل کی، آذربایجان خالقی اونو هله ده میللتین آتاسی آدلاندیریر.

حاجی زین العابدین تاغییئو ۱۸۲۳-جو ایلده باکی‌دا کاسیب باشماقچی عائله‌سینده آنادان اولموشدور. آناسی اوممو خانیم زین العابدینین ۱۰ یاشی اولاندا وفات ائدیر. کیچیک زین العابدین اوشاقلیقدان تمکینلی و زحمتکش ایدی. اون یاشیندا آتاسی اونو بیر بنانین یانینا اوستا کؤمکچی‌سی ایشینه دوزلدیر. ۱۲ یاشینا چاتاندا او آرتیق داش یونوردو، ۱۵ یاشیندا ایکن بنالیق ائتمه‌یه باشلامیشدی. بیر مدتدن سونرا تیکینتی اوستاسی و تشکیلاتچی‌سی کیمی تانینماغا باشلاییر.

معین قدر وسایت توپلایاراق تاغییئو آرتیق ۲۰ یاشیندا ائو تیکینتیسی و داش یونما ایشلری تشکیل ائدیر. اؤزونون سونرادان تیکینتی ایشلرینه ده شخصاً نظارت ائدیردی. تیکدیردیی بینالاردا، مثلاً، اؤزونون یاشادیغی بینادا و شخصاً آچدیردیغی قیزلار گیمنازییاسینین بیناسیندا (ایندی بورادا تاریخ موزئیی و آمئا الیازمالار اینستیتوتو یئرلشیر) اونون دستی-خطی حس ائدیلیر. سونرادان او اؤزونو تیجارتده و یونگول صنایعده ده سیناییر.هر ایکی‌سین‌ده قابیلیتی ایله اوغور قازانیر، دوکانلارا و مانوفاکتورایا صاحب اولور.

او، نفتین دیستیلله اوسولو ایله چیخاریلماسی ایله مشغول اولان ایلک آذربایجانلیلاردان بیری ایدی. ۱۸۷۰-جی ایلده اونون آرتیق ایکی قازانخانادان عبارت کراسین زاوودو وار ایدی. کئروسین زاوودو ایله یاناشی او سونرادان محتشم اولاجاق «تقییو» شیرکتی یارادیر. همین زامانلاردا کروسینه بؤیوک طلبات وار ایدی. ایکی ایل سونرا او، نفت حاصیلاتینا یئنی سرمایه قویور و بوروق اصولو ایله ایلک نفت قویوسونو قازدیریر. ۱۸۸۶-جی ایلده او، شریکلری ایله بیرلیکده نفت حاصیلاتی و اعمالی فیرماسینین اساسینی قویور، ۱۸۹۷-جی ایلده ایسه اؤز شیرکتینی یارادیر.

۲۰-جی عصرین اوللرینده ه. ز .تاغییئو توخوجولوق صنایعسی ایله ده مشغول اولماغا باشلاییر. او، روسییا ایمپرییاسیندا پارچا ایستحصال ائد‌ن ان بؤیوک زاوودو اینشا ائتدیریر و «خزر مانوفاکتورا جمعیتینی» تاسیس ائدیر. تیجارت عملیاتلارینین داها ثمره‌لی حیات کئچیریلمه‌سی اوچون او، دیگر یئرلی ایش آداملاری ایله بیرلیکده ۱۹۱۴-جو ایلده باکی کومرسییا بانکینی یاردیر و بو بانکین ایداره هئیتینین صدری سئچیلیر.

حاجی زین العابدین تاغییئو بوتون روسییادا بیرینجی نؤوبه‌ده اؤز مسنات‌لیغی و معاریف پرورلیگی ایله تانینمیشدیر. اونون معاری فپرور خیدمتلری اساساً ۲۰-جی عصرین اوللریندن باشلاییر. بو دا تصادفی دئییلدی. ۱۹۰۵-جی ایل اینقلابیندان سونرا حکومتین اوکتیابر بیاننامه‌سی اؤلکه‌ده مدنی-معاریف ایشلرینین جانلانماسینا سبب اولدو. اؤلکه‌نین هر یئرینده خئیرییه مقصدی ایله بیر سیرا جمعیتلر یاراندی. قازت و ژورناللار چاپ ائدیلمه‌یه باشلادی. بو جمعیتلرین یارادیلماسی، قازئت و ژورناللارین چاپ ائدیلمه‌سی بیرینجی نؤوبه‌ده تاغییئوین آدی ایله باغلیدیر. بو ایشده تاغییئو بیر نؤو تشکیلاتچی رولونو اویناییردی.

خیرییه مقصدیله یارادیلان جمعیتلر یا تاغییوین شخصی ایشتیراکی و وسایتی ایله، یا دا اونون یاخیندان کمکی ایله یارادیلمیشدی. ایلک خئیرییه جمعیتی ۱۹۰۵-جی ایلده یارانمیش مسلمان خئیرییه جمعیتی ایدی. بوندان باشقا «نشر و معاریف»، «نجات» جمعیتلرینین یارانماسیندا دا حاجی زین العابدین تاغییئوین یاخیندان کمکی اولموشدور.

۱۹۱۶-جی ایلده او، «تاغییئوین بالیق صنایعسی سهمدار جمعیتینی» اساسینی قویور: بالیقچیلیق قاییقلاری و گمیلرینی آلیر، آذربایجان و داغیستاندا بالیق صنایع‌سینین اینکیشافی اوچون سویودوجولار، بالیغین ساخلانیلماسی اوچون اعمال زاوودلاری تیکدیریر. ۱۹۱۷-جی ایلین سونون‌دا اونو ثروتینین میقداری ۳۰ میلیون روبلا چاتیر.

مکتبلر تیکدیرن، او جمله‌دن آذربایجاندا قیزلار اوچون مکتب آچان تاغییئو همچینین آذربایجانلیلارین خاریجده تحصیل آلماسینا کمک ائتمیشدیر، اونون پوللاری سایه‌سینده یوزلرله گنج اینگیلتره، آلمانییا، روسییا و فرانسادا تحصیل آلیب، بو گنجلر سیراسیندا اولدوقجا مشهور اینسانلار، او جمله‌دن ممد امین رسولزاده و نریمان نریمانوو دا واردیر. تاغییئو روسییا ایمپرییاسی، ایران و بوخارا امیرلیگی طرفیندن بیر سیرا مدال و اوردنلرله تلطیف اولونوب.

سووئت روسییاسینین ۲۸ آپرئل ۱۹۲۰-جی ایلده آذربایجانی ایشغال ائتمه‌سی ایله وضعیت کؤکوندن دییشیر. اینسانلارین مولکیتی الیندن آلینیر، میللی کادرلار و ضیالیلار تعقیب ائدیلمه‌یه باش‌لانیر، هر شئی روسییانین ماراقلارینا یؤنلیر. یئرلی اهالینین خواهیشی ایله یئنی حاکمیتین رهبرلریندن بیری اولان نریمان نریمانووون گؤستریشی ایله تاغییئوه مولک سئچمک ایمکانی وئریلیر. او اؤزونون آرتیق الیندن آلینمیش کئچمیش مولکیتلریندن آنجاق مردکانداکی باغ ائوینی سئچیر.

حاجی زینالعابدین تاغییئو ۱۹۲۴-جو ایل سنتیابرین ۱-ده، آخشام سکیزین یاریسیندا، ۱۰۱ یاشیندا وفات ائتمیش و سنتیابرین ۴-ده دفن ائدیلمیشدیر. اونون دفنینه چوخ بؤیوک ایزدهام توپلانمیشدی. اینسانلار یاس مراسیمینه بوتون باکی و اطراف کندلردن ارزاق گتیریردیلر.

نریمانووون کؤمکلیگی ایله باکینین «کمونیست» و «باکینسکی رابوچی» قزئتلرینده اونونلا باغلی یازیلار چاپ ائدیلدی.

تاریخ
2017.10.12 / 16:18
مولف
الشاد یاقوبلو
شرح لر
دیگر خبرلر

اری شوکت علکبرووانین الی ایله اؤلوب؟ - آخار تی وی

آروادی ارمنی آکتیورو اؤلدورمک ایستدی - میراث

صمد وورغونون میر جعفره محتشم جاوابی

گئجه ساعت ۳-ده نه باش وئره‌جک؟ -لعنتلی گون

قانلا یازیلان شعیر و قاتیل قیرمیزی شال - فاجعه

ایسوچدن شوک: «ویکینگلر ایسلاما اعتیقاد ائدیبلر»

سنه آلقیش، یاغ آی یاغیش - شعر

دوشمن مکرلیدیر، سویداشلاریمیزا دئدیم کی...

اوکراینانین مشهور تورک موغنی‌سی سفیر اولدو

صفویلر سلاله‌سینین حاکمیتینه سون قویان شاه / ویدئو

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla