Axar.az
یوخاری
17 نویابر 2018


«نسیمی» فیلمینین چکیلدیی قدیم مکانلار - ۴۵ ایل سونرا

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

۴۵ ایل بون‌دان اول ایلک دفعه ائکرانا چیخان و آذربایجان کینو سالنامه‌سین‌ده اؤزونمخصوص یئر توتان «نسیمی» تاریخی-بیوگرافیک فیلمینین ناخچیوان چکیلیشلری ماراقلی مقاملاری ایله یاددا قالیب. سناری مؤلفی، خالق یازیچیسی عیسی حسئینوو، رژیسسورو حسن سئییدبیلی اولان صحنه اثرینین چکیلیشی زامانی همین دؤورده هوروفیزمین یاییلدیغی بؤلگه‌لریمیزدن بیری اولان قدیم ناخچیوان‌دا آپاریلماسی اونا یئنی-یئنی چالارلار قاتیب.

فیلمین یارادیجیلاری سوراخانی «آتشگاهی»ندا، شیروانشاهلار سارایین‌دا، کاروانسارادا بعضی چکیلیشلری آپاردیق‌دان سونرا ۱۹۷۳-جو ایلین آوقوست آیین‌دا ناخچیوانا گلیبلر. چکیلیشلرین آپاریلاجاغی یئر کیمی موختار رئسپوبلیکانین جولفا رایونونون اراضی‌سین‌ده یئرلشن الینجه قالاسی و الینجه چایین وادیسی بویو خانگاه کندینه یاخین مکانلار سئچیلیب. طبیعی کی، بو اراضی تاریخی باخیم‌دان دقتی جلب ائتمکله فیلمه اویغون بیر ساحه ایدی. سناریده کوتلوی صحنه‌لر اولدوغونا گؤره، بورا یئرلی ساکینلرین ده جلب ائدیلمه‌سی قرارا آلینیب. فیلمین چکیلیشین‌ده ناخچیوان‌لیلارین دا فعال ایشتیراک ائتمه‌سی کوتلوی سهنه‌لرین داها جان‌لی آلینماسینا ایمکان یارادیب.

الینجه قالا، خانگاه، شیخ نعیمینین مزاری...

ناخچیوان‌دا فیلمین ایلک چکیلیشلر الینجقالانین اطرافین‌دا آپاریلیب. آذربایجان خالقینین موباریزلیک و وتنپرورلیک عزمینی توپلو حالین‌دا نوماییش ائتدیره‌ن تاریخی قالالاریمیزدان بیری اولان الینجقالا بو گون ان یوکسک سوییه‌ده برپا اولونوب. قالا ۱-جی-۶-جی عصرلردن باشلایاراق مدافعه ایستئهکامی و یاشاییش یئری کیمی ایستیفاده اولونوب، ۱۴ ایل امیر تئیمورون قوشونلارینین هوجوملارینا مقاومت گؤستریب. ناخچیوانین آذربایجان آتابیلر دؤولتینین پایتاختی اولدوغو دؤورده الینجقالانین اقتصادی و سیاسی مؤوقئیی اهمیت‌لی درجه‌ده آرتیب. تاریخی قایناقلار اساس گؤتوروله‌رک دونیا اهمیت‌لی عابده اولان الینجقالانین برپا ائدیلمه‌سی خالقیمیزین چوخسرلیک تاریخی-مده‌نی ارثینین گله‌جک نسیللره چاتدیریلماسی و تانیدیلماسی باخیمین‌دان موهوم اهمیته مالیک‌دیر. بورادا «الینجقالا» تاریخ-مدنیت موزئیینین یارادیلماسی دا خصوصی معنا داشیییر. الینجقالادا مسکونلاشمیش اینسانلارین یاشاییشینی و دؤیوش صنعتینی اؤزون‌ده عکس ائتدیره‌ن مادی-مدنیت نومونه‌لرینین موزئی‌ده نوماییش اولونماسی قالا ساکینلرینین حیاتی و قهره‌مان‌لیق تاریخی حاقین‌دا دولغون تسووور یارادیر.

«نسیمی» فیلمینین چکیلیشلرینین آپاریلدیغی خانگاه کندی ده اؤزونون تاریخی‌لیگی ایله سئچیلیر. بعضی عالیملریمیز بو آدین منبع‌لرده خانگاه، خانگاه، سونرالار ایسه خاناغا شکلین‌ده ایشلنیلدیینی قئید ائدیرلر. «خانگاه» ائو معناسی بیل‌دیره‌ن «خانه» سؤزونه «-گاه» شکیل‌چی‌سینین آرتیریلماسی یولو ایله عمله گلیب. کندین «خانگاه» آدلاندیریلماسی حروفی‌لیک طریقتینین آدی ایله باغلی‌دیر. بؤیوک موتفککیر و شاعر شئیخ فضل اللاه نعیمینین ده بورادا دفن اولونماسی «خانگاه» سؤزونون حروفی‌لیکله باغلی اولدوغونو تسدیقلییر. «خانگاه» تریقت باش‌چیلاری دفن اولونان، اونلار اوچون تیکیله‌ن بینالارا، مقدس اوجاقلارا دئییلیر. اونا گؤره ده تاریخ‌چی عالیم نعمتووا یازیر کی، کندده زیارتگاه اولدوغونا گؤره، بورا «خانگاه» آدلانیب و کندین اساسینین قویولماسی ۱۳-جو عصردن اوللره عاییددیر.

مرحوم عادیل باغیروو یازیر کی، ائل آراسین‌دا کندین شیخ، شئیخ پیری، یاخود شئیخ خوراسان آدلاندیریلماسی دا نیمینین آدی ایله باغلی‌دیر. دئیی‌لنه گؤره، نیمینین طرفدارلاری ساغلیغیندا اونا شئیخ خوراسان («نور ساچان گونش»، «گونش بخش ائد‌ن») دئیه مراجعت ائدیرمیشلر.

گلینه‌ن قناعت اودور کی، «خانگاه» سؤزو «بیر شئیخ و یا مورشیدین ریاستی آلتین‌دا اولان درویشلرین یاشادیقلاری و عبادت ائتدیکلری یئر، تکیه» معناسین‌دادیر. دئمک، صوفی قلندرلری بورانی مبدگاها چئویریب عبادتله مشغول اولدوقلارینا گؤره کن‌ده «خانگاه – خانیقاه» آدی وئریلیب و جان‌لی دانیشیق دیلین‌ده بو آد «خاناغا» شکلینه دوشوب. سون ایللر کندین آدینین «خانگاه» واریانتی رسمیلشدیریلیب.

فیلمین چکیلدیی یئرلرله تانیشلیغیمیز زامانی بیر داها شاهی‌دی اولدوق کی، ناخچیوان‌دا تاریخی-مده‌نی ارثیمیزه قایغی ایله یاناشیلیر، اجدادلاریمیزین میراث قویوب گئتدیی مده‌نی سروتلریمیز گله‌جک نسیللر اوچون قورونوب ساخلانیلیر. شئیخ فزلوللاه نعیمینین دفن اولوندوغو خانگاه عابده کومپلئکسینین برپاسی دا بو ساحه‌ده گؤروله‌ن ایشلرین داوامی‌دیر. ناخچیوان مئمارلیق مکتبینین داها بیر نومونه‌سی اولان عابده ۱۲-جی-۱۵-جی عصرلره عایید ائدیلیر. آرخیو ماتئریاللارین‌دا خانگاهین ۱۸-جی عصرده ده فعالیت گؤستردیی قئید اولونور. آبی‌دنین گیریش باشتاغین‌دا مؤمنه خاتون توربه‌سینین ائلئمئنتلرین‌دن ایستیفاده اولونوب. فزلوللاه نی‌می ۱۳۹۴-جو ایلده الینجه‌ده قتله یئتیریلدیکدن سونرا موریدلری اونون جنازه‌سینی بورادا دفن ائدیبلر. خانگاه اوزون مدت یاشاییش، عبادت و ذکر یئری اولوب، تاریخین موختلیف دؤورلرین‌ده ایسه هم ده علم، تحصیل و مدنیت مرکزی کیمی فعالیتینی داوام ائتدیریب.

«قانلی کادرلار»این چکیلدیی اراضی

«الینجقالا» تاریخ-مدنیت موزئیینین دیرئکتورو کمال گولمالییئو ایله صحبتیمیز زامانی او قئید ائتدی کی، خانگاه کندینین اراضی‌سین‌ده چکیله‌ن صحنه ایله الینجقالانین اطرافین‌داکی صحنه‌لر فیلم‌ده بیرلشدیریلیب. مثلاً، فیلم‌ده اوردونون هوجومو زامانی الینجقالایا دوغرو قاچان اینسانلار صحنه‌سی قالانین یانین‌دا دئییل، کندین اراضی‌سین‌ده‌کی «ساری قایالار» دئییله‌ن یئرده و اونلارین آرخاسین‌داکی اراضیلرده چکیلیب. شئیخ فضل اللاه نعیمینین اؤلدورولمه‌سی صحنه‌سی ایسه خانگاه کندی اراضی‌سیندن داغا دوغرو اوزانان دوزه‌نلیکده لئنته آلینیب.

فیلم‌ده تئیمورلنگین اوغلو میرانشاهلا قارشیلاشدیغی صحنه‌لر ده بو گون تاماشاچیلار طرفین‌دن ماراقلا ایزلنیلیر. میرانشاهین تئیموردان آمان دیله‌مه‌سی، نسیمی ایله تئیمور آراسین‌داکی مشهور دیالوق صحنه‌سی ده خانگاه کندینین اراضی‌سین‌ده چکیلیب. همین کادرلاردا کنددن گؤرونه‌ن عظمت‌لی الینجه قالاسی دقتی جلب ائدیر.

چکیلیشلرده ائپیزودیک رول‌دا چیخیش ائد‌ن خانگاه کند ساکینی ایسماییل نیفت علیئو ماراقلی بیر خاطره‌سینی بیزیمله بؤلوشه‌رک دئییر کی، شئیخ نعیمینین اؤلوم صحنه‌سینین چکیلیشلری زامانی بؤیوک صنتکار ایسماییل عثمانلینین قوللارین‌دان و آیاقلارین‌دان ایپله آتلارا باغلانماسی اطراف‌دا اونو ایزله‌یه‌ن یئرلی ساکینلری هیجانلاندیریب. بعضیلری ایسه ائله بیلیبلر کی، حقیقتا ده آتلاری حرکته گتیریله‌جک و بدبخت حادثه باش وئره‌جک. لاکین سونرادان خانگاه کند ساکینی شمس الدین علیئوین کسیلمیش حیوانینین بیر حیصه‌سینین همین آتلارین ایپینه باغ‌لاناراق چکیلیشلرین آپاریلماسی اینسانلاری ساکیتلشدیریب.

اونو دا دئیک کی، «نسیمی» یئگانه تاریخی فیلمدیر کی، اوردا دکوراسییا یوخدور. مثلاً «بابک»، «نظامی»، «دده قورقود»دا وار، اما «نسیمی» فیلمی بوتونلوکله ناتورادا چکیلیب، پاویلیون چکیلیشلری اولماییب.

فیلمین چکیلیشلری همین دؤورده‌کی ناخچیوان مطبوعاتیندا

ناخچیوان موختار رسپوبلیکاسی مدنیت ناظیرلیینین مطبوعات و ایجتیماعیتله علاقه‌لر اوزره باش مصلحت‌چی‌سی علی رضایئو آذرتاج-این ناخچیوان بوروسونا موصاحیبه‌سین‌ده همین ایللرده ناخچیوان مطبوعاتین‌دا درج اولونان مقاله‌لری خاتیرلاداراق دئییب: «واختیله ناخچیوان‌دا درج اولونان «شرق قاپی‌سی» قزئتین‌ده شعبه مودیری ایشله‌یه‌ن آتام، آذربایجان رئسپوبلیکاسینین امکدار اینجسنت خادیمی حسین رازینین قزئتین ۱۹۷۳-جو ایل ۱۱ آوقوست تاریخ‌لی سایین‌دا کینو-رژیسسور حسن سئییدبی‌لی ایله موصاحیبه‌سی درج اولونموشدو. «نسیمی الینجه قالاسی»ندا سرلؤوحه‌لی موصاحیبه‌ده فیلمین چکیلیشلری حاقین‌دا صحبت گئدیر. یازی‌دا علینجه قالاسین‌دا «نسیمی» یاخود «حق منده‌دیر» بدیعی فیلمینین چکیلیشلرینین آپاریلدیغی قید اولونوب، حسن سئییدبی‌لی یارادیجی کولکتیوین ایشی حاقین‌دا معلومات وئریب. او بیلدیریب کی، مؤوسومه گؤره فیلمین چکیلیشلری اوچون بیر قدر گئجیکمیشیک. بونا باخمایاراق چکیلیشلری نویابر آیین‌دا باشا چاتدیرا بیلجییک. رژیسور دئییب: «تئیمورلنگین ایشغال‌چی قوشونلاری بورایا هوجوم ائدیب، قالانی ۱۴ ایل محاصره‌ده ساخلاییب. بیز علینجه قالاسین‌دا و اونون اطرافین‌دا گئدن دؤیوش صحنه‌لرینی، میرانشاهین آقیبتی ایله باغلی اولان ائپیزودلاری، نعیمینین اؤلدورولمه‌سینی، نسیمینین اؤز معلمی و سئوگیلیسی ایله گؤروشلرینی، هابئله باشقا صحنه‌لری چکیریک». یازیدا او دا قئید اولونور کی، الینجه چایین ساحللری بویونجا دوزولموش چادیرلارین و آلاچیقلارین فونون‌دا موختلیف صحنه‌لر آرتیق چکیلیب».

«نسیمی» فیلمینین چکیلیشی ایله باغلی «شرق قاپیسی» قزئتینین ۱۹ آوقوست ۱۹۷۳-جو ایل تاریخین‌ده ده ۶ شکیلله بیرلیک‌ده نؤوبتی مقاله درج اولونوب. عینی زامان‌دا، آذربایجان خالقینین اوموممیل‌لی لیدری حیدر علیئوین رهبرلیگی ایله بؤیوک شاعرین ۶۰۰ ایللیک یوبیلئیینین اؤلکه‌میزده طنطه‌نه‌لی شکیل‌ده قئید اولونماسی دا «شرق قاپیسی»ندا گئنیش ایشیقلاندیریلیب. قزئتین بوتؤو بیر نؤمره‌سی بؤیوک موتفککیر شاعره حصر اولونوب، یوبیلئی تدبیری حاقین‌دا قزئتین ۱۴ سئنتیابر ۱۹۷۳-جو ایل تاریخین‌ده گئنیش معلومات وئریلیب. باکی‌دا کئچیریلن یوبیلئی تدبیری «شاعرین عظمتی و شؤهرتی» آدلاندیریلیب.

بؤیوک اوغور یئنی-یئنی اوغورلارا یول آچدی

فیلم ۱۹۷۴-جو ایلده ائکرانلارا چیخیب و همین ایل ۷-جی اومومیتتیفاق کینو فستیوالین‌دا تاریخی مؤوضوعدا ان یاخشی فیلمه گؤره موکافاتا لاییق گؤرولوب. ان یاخشی کیشی رولو ایفاسینا گؤره دیرلی آکتیوروموز راسیم بالایئو موکافات آلیب.

«نسیمی» فیل‌می آذربایجان کینوسونون تاریخی اوغورو حساب ائدیلیر. قارشی‌داکی ایللرده ده اوغورلاریمیز داوام ائدیب. ۱۹۷۹-جو ایلده ائکرانلارا چیخان «بابک» فیلمینین ده یاریدان چوخو قدیم ناخچیوان تورپاغین‌دا چکیلیب.

تاریخ
2018.07.10 / 19:47
مولف
آیتاج آراز
شرح لر
دیگر خبرلر

بینلخالق موغام مرکزینین یئنی "غزللر" لاییحه‌سی داوام ائدیر.

یانلیش ایفاده: "دیسکورس شعری"

باکی‌دا پولشا فیلملری فئستیوالی کئچیریله‌جک

یالچین رضازادنین یارادیجیلیغینین ۵۰ ایللیی قید ائدیلیب

یئر دهشتلی متوریتله توققوشدو، نتیجه‌ده... - سنساسییالی کشف

۳۷۰۰ ایل اول اؤلن آنا و کؤرپه‌سینین مزاری تاپیلدی

فرانسانین سون کرالیچاسی مارییا-آنتوانتانین زینت اشیالاری ساتیلیب.- فوتو

موسکوادا نسیمی فستیوالی کئچیریله‌جک

«ائلین» درگی‌سینین فعالیتینین دایاندیریلماسی سببلری معلوم اولدو

۳ سلطان، ۱۲ پرزیدنت "گؤره‌ن" قادین - فوتو

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla