Axar.az
یوخاری
19 نویابر 2018


1956-دا قیز قالاسینا بایراق سانجان گنجلر – اینانیلماز موباریزه

آنا صحیفه توپلوم
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

۱۹۵۶-جی ایلین مایین ۲۸-ده - اس اس ار ای-نین ان گوجلو واختین‌دا جاهید حیلال اوغلو و چینگیز آبدوللایئو آدلی ایکی سویداشیمیز آذربایجان خالق جمهوریتینین یارانماسینین ۳۹-جو ایلدؤنومو موناسیبتی ایله جمهوریتین اوچرنگلی بایراغینی قیز قالاسینین اوزرینه سانجیرلار.

آخار. آذ یادا سالیر کی، بو اولایا قدر اونلار ۱۹۵۶-جی ایلده قورولوشون بوتون نقصانلارینین ایستالینین آدی ایله باغلاندیغینی، بؤیوک و های-کوی‌لو بیر کامپانییا باشلاندیغینی گؤرن گنجلر بورادا سربست فعالیت گؤسترمیین مومکونسوزلویونه تام یقین اولاراق، خاریجه گئتمیی، مهاجیرت‌ده اولان آذربایجان خالق جمهوریتینین لیدرلری ایله بیرگه فعالیت گؤسترمیی قررا آلیرلار. بس خاریجه نئجه گئتمه‌لی؟

آمریکالی سکریپکاچی و معمالی آوتوقزا

گونئی آذربایجان‌دا ایکی ایل یاشامیش جاهید قاچماق اوچون ان موناسیب یئر ایرانی ساییر. رایونلاردا یوکسک ایختیصاصلی کادرلارا بؤیوک احتیاج اولماسیندان ایستیفاده ائدیب آذربایجان مدنیت ناظیرلیینه عریضه یازاراق، لئریک رایونوندا ایشله‌مه‌یه گئتمک ایستدیکلرینی بیلدیریرلر. ایستکلرینه ده مثبت جواب آلیرلار. اونلار آذربایجانین بؤیوک خریطه‌سینی آلیر، لئریک داغلاریندا سرحدین ضعیف نقطه‌سینی معینلشدیریر، اورادان ایرانا کئچمیی پلانلاشدیریرلار. مقصدلری اورادان دا تورکییه‌یه کئچیب چینگیز آبدوللایئوین مهاجیرت‌ده اولان یاخین قوهومو واسطه‌سیله آذربایجان خالق جمهوریتینین فعاللارینا قوشولماق ایدی. چینگیز موسکوادا پاسپورت قیدیاتیندا اولدوغونا گؤره لئریکه گئتمه‌سینه اجازه آلا بیلمیر. او، موسکوایا پاسپورت قئیدیاتیندان چیخماغا گئدیر. اورادا آمریکالی سکریپکاچی ایسااک ایسترنومون کونسرتینین آفیشالارینی گؤرور. خاریجه گئتمیین یئنی پلانینی حاضیرلاییر. کونسرته بیلط آلیر. ایسااک ایستئرنوما گول تقدیم ائدرکن آمئریکا سفیرلیینین تلفنلارینی خبر آلیر. سکریپکاچیدان اؤیرندیی تلفنلا موسکواداکی آمریکا سفیرلیینه زنگ وورور و سفیرلیین بیرینجی کاتیبی ناتیانئل دئویسله گؤروشور. او، چینگیزین خصوصی خیدمت اورقانلارینین امکداشلاری ایله علاقه‌سیندن شوبهه‌لنسه ده، ایستیینی دینلییر و تکرار گؤروش تعیین ائدیر. دؤرد گون سونرا، یعنی ۱۹۵۶-جی ایل مایین ۸-ده چینگیز سفیرلیین حربی آتاشه سی فرئنکله گؤروشسه ده، اوچونجو گؤروش عرفه‌سین‌ده د.ت.ک امکداشلاری طرفین‌دن یاخالانیر. بئله‌لیکله، اونلارین خاریجه گئتمک جهدی ده باش توتمور.

۱۹۵۶-جی ایل مارتین ۶-۷-ده تیفلیس‌ده ۲۰۰ مین نفره یاخین اینسانین ایشتیراک ائتدیی میتینقین تأثیری نینکی گورجوستانا، حتی اونون سرحدین‌دن اوزاقلارا دا یاییلیر. حلال اوغلو و دوستلاری سووئت اوردوسونون تیفلیس شهرینده اونلارلا قوجانی، قادینی، اوشاغی اولدورمه‌سینی و حبسخانایا آتماسینی پیسلییرلر. بو حادثه‌لرین اوستوندن هئچ ۷-۸ آی کئچممیش سووئت اوردوسو ماجاریستانین موستقیل‌لیگی اوغرون‌دا موباریزه آپارانلاری قان ایچینده بوغور. جاهیدگیل بو قانلی قیرغینی دا پیسلییرلر. نهایت، ۱۹۵۷-جی ایلین مایین ۲۸-ده جاهیدگیل آذربایجان خالق جمهوریتینین یارانماسینین ۳۹-جو ایلدؤنومو موناسیبتی ایله جمهوریتین اوچرنگلی بایراغینی قیز قالاسینین اوزرینه سانجماغی قرارلاشدیریرلار.

بو قرارین ایجراسی ایله باغلی خاطره‌لرده بیر دولاشیقلیق، غیری-دقیق‌لیک وار. یئکدیل فیکیر اودور کی، بایراغی قیز قالاسینین اوزرینه قالدیران جاهید حیلالوغلو اولوب. بس بو پلان هارادا، کیملرین ایشتیراکی ایله حاضیرلانیب، نئجه حیاتا کئچیریلیب؟ - سوالینا خاطره‌لر تام آیدین‌لیق گتیرمیر.

جاهید حیلالوغلونون عمللری د.ت.ک (ک گ ب) طرفین‌دن آشکارلانیر. اونو اتهام ائد‌نلره جاهید دئییرمیش: »ندن افغانیستان‌دا باش وئره‌نلر میللی آزادلیق حرکاتی، ماجاریستانداکی ایسه عکس اینقیلابی قیام آدلاندییلیر؟»

خصوصی خیدمت اورقانلاری ایسه داها بو گنجلرین «نازی ایله اویناماقدان بئزیب» سرت تدبیرلر پلانلاشدیریر. جاهید حیلالوغلو اوغورلوقدا تقصیرلندیریله‌رک حبس ائدیلیر. اونو آذربایجان اس اس ار حنایت مجله سینین ۲۱-۶۳ ماده‌سیله و آربایجان اس اس ار عالی سووئتین ریاست هئیتینین ۴ ایون ۱۹۴۷-جی ایل فرمانییلا آنتی‌سووئت تبلیغاتی و تشویقاتیندا اتهام ائدیرلر. ایشینه آذربایجان اس اس ار عالی محکمه‌سی باخیر و ۱۰ ایل آزادلیقدان، ۳ ایل سیاسی فعالیتدن و وطنداش‌لیقدان محروم ائتمه ایله جزالاندیریر.

حبس‌دن سونرا جاهید حیلالوغلو خئیلی ایشسیز قالیر، نهایت، آنادان اولدوغو آغدام شهرینده یئنی آچیلمیش دؤولت درام تئاتیریندا فعالیته باشلاییر. عؤمرونون سونونادک اورادا چالیشیر. ۱۹۹۱-جی ایل مایین ۳۰-دا نؤمره‌سی بیلینمه‌یه‌ن بیر «وولگا» آوتومبیلی جاهیدی وورور. بو حادثه‌نی سوء-قصد حساب ائد‌نلر وار.

دلیخانادان سفیرلییه قاچیش...

چینگیز ایسه هله ۱۹۴۸-جی ایلده «دلدوزلوقلا دؤولته و یا اجتماعی ایداره‌چیلییه ضرر وورماق»دا اتهام ائدیلرک اوچ ایل حبسه محکوم اولونور. او، سووئت قورولوشونون عیبجرلیکلرینی پیسله‌یه‌ن ورقه‌لر یازیب دیوارا وورماغا قرار وئریر. بو ورقه‌لرده اهالینی بین الخالق تشکیلاتلارین نظارتی آلتیندا دموکراتیک سئچکیلر کئچیرمه‌یه، آذربایجانی اس اس ار ای-نین ترکیبین‌دن چیخاریب موستقیل دؤولت قورماغا چاغیریرلار. اونو تئاتر اینستیتوتوندان دا خاریج ائدیرلر.

۱۹۶۸-جی ایلده سمولئنسک ویلایتینین سچوو شهر خالق محکمه‌سینین قرارییلا چینگیز عبدوللایئوی باکییا، ۱ نؤمره‌لی ماشتاغا پسیخیاتریک خسته خاناسینا یوللاییرلار... چینگیز بورادا اونون کیمی مجبوری «معالیجه‌یه» گؤندریلمیش مشهور دیسسیدنت نادیر آغایئوله راستلاشیر. باشینا گلنلری یازیب اونون قوهوملارینا گؤندریر. ۱۴ ایل ۴ آیدان سونرا – ۱۹۷۰-جی ایل آوقوستون ۲۵-ده اونو «معالیجه خانا-حبسخانا»دان آزاد ائدیرلر. ۲-جی قروپ علیل اولدوغو اوچون چینگیز آذربایجان کورلار جمعیتین‌ده ایشه دوزلیر. آنجاق... بورادا دا فیکیرلرینی آزاد سؤیلییر، سووئت حکومتینی ایفشا ائتمه‌یه داوام ائدیر. اونو نظارت‌ده ساخلاییر و اطراف‌دا فیکیر فورمالاشدیرماغا چالیشیرلار کی، چینگیز آبدوللایئو عقل پوزونتوسوندان بئله دانیشیر...

آزادلیغا چیخماق اؤزونو همیشه «خالقلار حبسخاناسی»ندا حس ائد‌ن چینگیز عبدوللایئوه راحتلیق گتیرمیر. او، خاریجه گئتمک پلانلاری قورور. موسکوایا گئدیر. ۱۹۸۲-جی ایل سنتیابرین ۱۵-ده پلیسین گؤزوندن یاییناراق موسکواداکی ایسوئچره سفیرلیینین هاساریندان آشیب حیطه کئچه بیلیر و سیاسی سیغیناجاق ایستییر. اونو سفیرلیین حکیملرینه معایینه ائتدیریرلر. ایسوئچره‌دن چاغیریلان ایکی پروفسور دا چینگیزده پسیخی پوزغونلوق اولمادیغینی تصدیقلییر. ایسوئچره‌ده و باشقا خاریجی اؤلکه‌لرده چیخان قزئتلر اونون حاقیندا گنیش مقاله‌لر یازیرلار. سوویت طرفی وضعیتی نظارت آلتینا آلماق اوچون چینگیز عبدوللایئوه ایسوئچره سفیرلییندن چیخیب ویزاسی گلندک گؤزلمیی، اونون حاقیندا داها هئچ بیر جزا تدبیری گؤرولمیجیینی وعد ائدیر. او، بو وعدلره اینانماسا دا، ایسوئچره سفیرلیینین ایشه قاریشدیغینی نظره آلیب «موسکوا» مهمانخاناسین‌دا قالماغا راضیلاشیر و سفیرلیین ایکی امکداشی ایله بیرلیکده سندلرینی اس اس ار ای داخیلی ایشلر ناظیرلیینین شعبه‌سینه تقدیم ائدیر. ایسوئچره سفیرلیگی اونون بوتون خرجلرینی اؤدییر، معالیجه‌سینین قایغیسینا قالیر. آنجاق اس اس ار ای عالی سووئتی ریاست هئیتین‌ده چینگیزین خاریجه گئتمک مسئله‌سی سوروندورمه‌چیلییه سالینیر. ۱۹۸۴-جو ایل اوکتیابرین ۱۴-ده د.ت.ک-نین ۶ امکداشی قفلتا اونون قالدیغی هتل نؤمره‌سینه داخیل اولور و چینگیزی حبس ائد‌رک گیزلی شکیلده موسکواداکی پیلیس ایداره‌لریندن بیرینه گتیریر. اورادا چینگیز عبدوللایئوی آذربایجاندان گلمیش ایکی د ت ک امکداشینا تحویل وئریرلر. چینگیزی گیزلیجه طیاره‌نین گئجه ریسی ایله اللری باغلی، سرنیشینلردن آیری باکییا گتیریب یئنی‌دن ماشتاغاداکی ۱ نؤمره‌لی پسیخیاتریک خسته خانایا سالیرلار...

چینگیز عبدوللایئو ماشتاغادان بیر ده سووئتلرین چؤکوشوندن سونرا چیخا بیلیر. او، یئنیدن ایسوئچره‌دن سیاسی سیغیناجاق ایستییر. آراشدیرمادا وورغولانیر کی، ۱۹۹۱-جی ایلده قوجالیب الده‌ن دوشموش، کیمسه‌سیز چینگیز عبدوللایئوه ایسوئچره حکومتی سیاسی سیغیناجاق وئریر. ۱۹۴۷-جی ایلده‌ن باش‌لانان مجادیله ۱۹۹۱-جی ایلده - ۴۴ ایلده‌ن سونرا گئرچکلشیر.

آراشدیرما قروپو اونون سون سوراغینی ۱۹۹۸-جی ایلده بئرن شهریندن آلیب. اوندان سونرا عبدوللایئودن سوراق وئره‌ن اولماییب... اؤلدوسو-قالدی‌سی بیلینمیر.

تاریخ
2018.11.09 / 16:56
مولف
Axar.az
شرح لر
دیگر خبرلر

گونئی آذربایجان‌دا باغچایا تورکجه کیتابلار پایلاندی

تانینمیش آذربایجان‌لیلار حبس‌ده گؤروشدولر - ایلک دفعه

اردبیل‌ده مشهور زاوود باغلاندی: ۲ مین اینسان...

آمریکانی فتح ائد‌ن آذربایجان‌لی ظابط کیمین اوغلودور؟ - فوتو

آذربایجان‌لی آلمانییادا همیئرلیلرینین قانینی تؤکدو

ارمنیلر جبهه خطینی آتشه توتدو

سیزی اینجی‌دنلر بیر گون عینی‌سینی یاشاییر - کایناتین سیرلی قانونو

ایران‌دا یول قزاسی: ۷ نفر اؤلدو

اورمییه‌لی میللت وکیلی «گولمانخانا» آدینین دییشدیریلمه‌سینه اعتراض ائتدی

تورکییه‌ده ناظرلیک نمازین واختینی دییشدیردی

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla