Axar.az
یوخاری


آنا دیلین‌ده یازماسینا گؤره جزا آلان تبریزلی شاعر

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

اونون آدی بلکه ده چوخ اینسانلارا تانیش گلمیر. شیمال‌دا ایسه اونو دئمک اولار کی، یالنیز متخصصلر و ادبیات آداملاری تانیییر. اما رئال‌لیق بودور کی، حاقین‌دا دانیشاجاغیمیز آدام بو گون دونیانین ان رئیتینق‌لی اونیوئرسیتئتلری سیراسیدن‌دا اوچونجو یئرده دایانان تورونتو اونیوئرسیتئتینین (کانادا) پروفئسسورودور. بیر نئچه فاکت وار کی، همین شاعرین آدی ایله باغلی‌دیر: اصله‌ن گونئی آذربایجان‌دان اولان شاعر (هم ده یازی‌چی) یئگانه یازاریمیزدیر کی، حاقین‌دا آمئریکا، اینگیلتره و فران‌سا کیمی اؤلکه‌لرین نهنگ مئدیا اورقانلاری دفعه‌لرله بحث ائدیب، اونو موستملکه‌دن سونراکی ادبیاتین ایلک نومایندلرین‌دن حساب ائدیرلر و ان نهایت، او، آمئریکادا خصوصی تشکیلاتلار طرفین‌دن نوبئل موکافاتینین ادبیات نومیناس‌سییاسینا تقدیم اولونان ایلک آذربایجان یازاری‌دیر.

Axar.az سایتی یوخاری‌دا سادالانان فاکتلاری مشققت‌لی حیاتی نامینه الده ائد‌ن گونئی‌لی شاعر، حاضردا کانادادا موهاجیر حیاتی یاشایان و تورونتو اونیوئرسیتئتین‌ده درس دئیه‌ن یازی‌چی-پروفئسسور رضا براهانی‌دن بحث ائدیر.
او براهانی کی، اوشاقکه‌ن آنا دیلین‌ده قزئت ترتیب ائتدیی اوچون همین یازینی یالامالی اولموش‌دو. بونا باخمایاراق اوستون‌دن چوخ ایللر کئچه‌جک و او، ایران یازی‌چیلار بیرلیینی یاراداجاق‌دی.

اما اولجه اونون اؤز دیلین‌دن دئییله‌ن بو جمله‌لری دقتینیزه چات‌دی‌راق.

«مکتب‌ده اوخودوغوم ایلک ایللرده داوا-دالاش‌داکی دانیشیقلارین هامی‌سی تورک دیلین‌ده اولوردو. درس‌ده هامی تورکجه دانیشیردی. او زامان من مکتبین دیوار قزئتینی تورک دیلین‌ده چیخاریردیم. آنجاق میللی حکومت سوقوطا اوغرایان‌دان سونرا تورک دیلی یاساق اولون‌دو. امر ائتدیلر کی، قزئت فارس دیلین‌ده چیخمالی‌دیر. البته، بونو بیزه تورک دیلین‌ده سؤیله‌دیلر. همین دؤورده من فارس دیلین‌ده یازا بیلمیردیم. بو سبب‌دن ده قزئتین چیخاریلماسینی باشقا بیر شاگیرده تاپشیردیلار. جومعه گونو من ائوده ناراحات اوتورموشدوم. آنام سوروش‌دو: «نیه توتقون‌سان؟». حادثه‌نی اونا دانیشدیم. آنامین منه دئدیی «اوغول، تورکجه یاز» سؤزلرینی هئچ واخت اونودا بیلمره‌م. من یئنه کؤهنه کاغیذلاری بیر-بیرینه یاپیشدیریب، مؤوضو تاپیب یازدیم. سحری گون اونو فارس دیلین‌ده چیخان قزئتین یانین‌دان یاپیشدیردیم. سونرا سینفه گئتدیم. مکتبین مودیر موعاوینی گلیب اونو قوپاردی. آردینجا زنگی چالین‌دی، هامینی – شاگیرد و معلملری مکتبین هئیأتینه چاغیریب، سیرایا دوزدولر. مودیر موعاوینی بیزدن تورک دیلین‌ده سوروش‌دو: «تورک دیلین‌ده اولان بو قزئتی کیم یازیب دیوارا یاپیشدیریب؟». ۱۱-۱۲ یاشیم وار ایدی. من قاباغا چیخدیم. موعاوین منه تورکجه دئدی: «مگر دئممیشدیم کی، تورکجه یازمایین؟». دئدیم: «بلی، دئییبسینیز». یئنه تورکجه سوروش‌دو: «بس نیه یازیب‌سان؟». جاواب وئردیم: «من فارسجا بیلمیرم». او، قزئتی یئره آتدی. سونرا بوینومون کؤکون‌دن توتوب، باشی‌می آشاغی ایدی. تورکجه‌میزده منه دئدی: «یالا بوراخدیغین بو قزئتی». من او قزئتین هامی‌سینی اول‌دن آخیرا قدر بویالارینادک یالادیم، نئجه دئیرلر حرفلری منه یئدیرت‌دیلر…».

بعضیلرینی تأثیرله‌ن‌دیره‌ن، بعضیلری اوچون مو‌مما قالان بو آبزاس‌دا براهانینین اؤمرونوون عمومی منزره‌سینی کیچیک ائپیزوددا تقدیم ائتدیک. همین ائپیزودو او، موصاحیبه‌لرینین بیرین‌ده دانیشدیب. او زامان اونا یاشیل رنگ‌لی مورککبی حقیقته‌ن یالاتدیریبلار. آغزی گؤمگؤی اولماقلا یاناشی، بو اونون سههتینه ده تأثیر ائدیر. سونرا رضانی مکتب‌دن ائوه چاتدیریب اؤزونه گتیریرلر.

محض همین ائپیزوددان باشلاییر رضا براهانی! بلکه ده او، بیر یازی‌چی، شاعر، موباریز فیلوسوف کیمی همین ائپیزودون اؤولادی‌دیر.

براهانی هله اوندان سونرا چوخ تضییقلرله اوز-اوزه قالاجاق‌دی. حبس اولونوب ایشگه‌نجه‌لری گؤره‌ن‌دن سونرا ایسه موهاجیرته گئتمه مجبوریتین‌ده قالاجاق‌دی. بونلارین دا هامی‌سی رئژیمین سرتلیینه، قاداغالارینا اعتراض اولاراق یازدیقلارینا، آنا دیلینی مدافعه ائتدیینه گؤره اولاجاق‌دی.

رضا براهانی ۱۹۳۵-جی ایلده تبریزده آنادان اولوب. اؤزونون ده دئدیی کیمی، فارس دیلین‌ده بیر کلمه بئله، بیلمه‌یه‌ن بیر ائوده دونیایا گؤز آچیب. تبریز اونیوئرسیتئتینین اینگیلیس دیلی و ادبیاتی فاکولته‌سینی بیتیره‌ن براهانی سید جعفر پیشورینین گونئی آذربایجان‌دا قوردوغو میللی حکومت ایللرین‌ده آنا دیلین‌ده قیسا مدت‌لی ده اولسا، تحصیل آلیب. اوشاق واختین‌دان دیل اوغرون‌دا موباریزه آپاریب. ۲۵ یاشینا چاتان‌دا ایسه آرتیق ۶ دیل بیلیردی. قولماهوسئیین سائ‌دی و علی شام‌لو ایله برابر ایران یازی‌چیلار بیرلیینی تسیس ائدیب.

۱۹۷۳-جو ایلده حبس اولونوب و ۳ آی ایشگه‌نجه‌لره معروض قالیب. حبس‌دن چیخان‌دان سونرا ایسه آبش-آ دعوت ائدیلیب. اورادا اونیوئرسیتئتلرده (ایندیانا و بولتیمور ) اینگیلیس دیلی و تطبیقی ادبیاتین‌دان درس دئییب. ۱۹۷۹-جو ایلده باش وئرمیش ایران اینقیلابین‌دان سونرا تبریزه قاییدیب. تئهران‌دا اونیوئرسیتئت‌ده پروفئسسور کؤمک‌چی‌سی کیمی چالیشیب. اوندان او طرفه قالخماغا براهانییه ایمکان وئرمیرلر.

۱۹۸۲-جی ایلده یازدیغی «حاکم و کولتور» مقاله‌سینه گؤره یئنی‌دن تضییقلره معروض قالان رضا براهانی حبس ائدیلیر. بیر مدت سونرا سربست بوراخیلیر، اما، تئهران اونیوئرسیتئتین‌ده عادی پروفئسسور کؤمک‌چی‌سی کیمی چالیشان رضا برهانییه تضییقلر یئنه ده سنگیمک بیلمیر. عالیم مجبور اولوب یئنی‌دن موهاجیرته یوللانمالی اولور. آمئریکایا موهاجیر ائد‌ن برهانی اورادا بیر نئچه اونیوئرسیتئت‌ده درس دئییر. اونلارین آراسین‌دا ایندیانا، یورک، بالتیمور، آوستین کیمی علم اوجاقلاری دا وار. بیر مدت کانادا پئنکلوبوبونون صدری اولان یازی‌چی ۱۳ ایلدیر کی، اورادا یاشاییر و دونیانین ان نفوذلو اونیوئرسیتئتلرین‌دن اولان تورونتودا چالیشیر. براهانی ۶۰-دان چوخ کیتابین مؤلفی‌دیر. اونون «یوردومون اینسانلاری» اثری آوروبیوقرافیک سجییه داشیییر و تبریز موحیطینین عادت-عنعنه‌لری حاقین‌دادیر. اینسان‌لیق تاریخی ائسسئ‌سین‌ده ایسه ایران‌داکی مؤوجود گئرچک‌لییه، فارس رئژیمینین تؤرتدیکلرینه توخونوب.

براهانی بو گون یاشادیغی موحیط‌ده یوکسک نفوذا مالیک‌دیر. کانادا پئنکلوبونون صدری سئچیله‌ن یئگانه اجنبی اولوب. بونون اؤزو اونا وئریله‌ن دیرین گؤستریجی‌سی‌دیر. آذربایجان‌دا ایکی دفعه ۱۹۹۵ و ۲۰۰۹-جو ایللرده اولوب.

تاریخ
2019.04.22 / 17:53
مولف
آینوره مممدووا
شرح لر
دیگر خبرلر

تبریزین قدیم و مشهور استراحت یئری باغشیمال

آذربایجان قدیم تیکمه صنعتی- تکلدوز تیکمه

دومانلی تبریز ۱۰۴-اۆنجو بؤلوم

بستکار اعتراف ائتدی: "آوروویزییا" سیاسی اویوندور!

"دیوان مجذوب تبریزی"

تبریزین مراسیم یئمکلری

دومانلی تبریز ۱۰۳-اونجو بؤلوم

تبریزین عظمت‌لی تاریخی- قدیم کهریزلر- آلتینجی یازی

بوتؤو آذربایجان سئودالی‌سی دونیا شهرت‌لی ماراغالی عالیم

باکی‌دا واقیف صمد اوغلونون یوبیلی تدبیری کئچیریله‌جک

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla