Axar.az
یوخاری


آذربایجان الیازما خزینه‌سینه تؤهفه بخش ائد‌ن گونئی‌لی عالیمیمیز

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Kult.az «گونئی‌لی مشهورلار» لاییحه‌سین‌ده گونئی آذربایجانین مشهور سیمالاری ایله باغلی یازیلار سیلسیله‌سین‌دن آذربایجان ادبیاتی و علمی قارشی‌سیندا خیدمتلری ایله خالقینین سون‌سوز سئوگی‌سینی قازانان و بو سئوگینین سایه‌سین‌ده کئچمیش رسپوبلیکا الیازمالار فوندونو (ایندیکی الیازمالار اینستیتوتو) یاراتماغا سؤوق ائد‌ن ، یوزلرله، مینلرله الیازما خزینه‌سینین خیلاصکاری اولان اردبیل‌لی سویداشیمیز سلطانوو محمدآغا سلطان محمد اوغلو حاقین‌دا یازی تقدیم ائدیر.

آذربایجان ادبیاتی کلاسیکلرینین و یاخین شرق بدیعی سؤز اوستالارینین اثرلرینی بؤیوک هوسله توپلایان، نئچه-نئچه گنجین الین‌دن توتوب ادبیات شناسلیغین سیررینی اونلارا اؤیره‌دن قوجامان قلم صاحبی سلطانوو محمدآغا سلطان محمد اوغلو ۱۹۱۰-جو ایل یانوارین ۵-ده جنوبی آذربایجانین اردبیل شهرین‌ده آنادان اولوب. کیچیک یاشلارین‌دان عائله‌سی ایله بیرلیک‌ده باکییا کؤچوبلر. ایبتیدای تحصیلینی باکی‌دا آلانمحمدآغا سلطان آتاسینین تؤصییه‌سی ایله بالاخانی کندینده فابریک-زاوود مکتبین‌ده، داها سونرا سابون‌چو قصبه‌سین‌ده نفت تکنیکومون‌دا اوخویور. پئشه مکتبینده تحصیلینی داوام ائتدیره‌ن محمدآغا سلطانین نفت‌چی اولماق آرزوسو ایکینجی پلانا کئچیر. او، اصل وطنداش‌لیق بورجونو گله‌جه‌یه ساوادلی اینسانلاری حاضرلاماق‌دا گؤرور. او، سابون‌چو قصبه‌سین‌ده فهله کلوبون‌دا فعال ایشتیراک ائدیر. بئلکیمحمدآغا معلم بدیعی-سیاسی آخشاملار تشکیل ائدیر. فهله‌لره، قادینلارا سواد اؤیره‌دیر، گونده‌لیک قزئتلری اونلار اوچون اوجادان اوخویور. او، عینی زامان‌دا همین کلوبون نزدینده تشکیل ائدیلمیش و گؤرکملی ادیبیمیز سید حسینین رهبرلیک ائتدیی ادبیات درنیینین ایشتیراک‌چی‌سی ایدی. ۱۹۳۱-جی ایلده محمدآغا سلطان قله‌مینی ایلک دفعه بدیعی ترجومه ساحه‌سینده سیناییر. او، واخت‌دان آرا-سیرا شعیرلر و حکایه‌لر یازیر، فارس دیللی کلاسیک شاعرلرین اثرلرینی آنا دیلیمیزه ترجمه ائدیر کی، اونلارین آراسین‌دا خاقانی، نظامی، عَصّار تبریزی، سعدی شیرازی شعیرلری خصوصی یئر توتور.

محمدآغا معلم ۱۹۳۳-جو ایلده آذربایجان دؤولت علمی-تدقیقات اینستیتوتونون آسپیرانتوراسینا داخیل اولور. بون‌دان سونرا اونون بیر سیرا دؤولت تشکیلاتلارین‌دا او جمله‌دن موختلیف رایونلاردا قزئت رداکتورو وظیفه‌سینده چالیشیر. ۱۹۳۹-۱۹۴۱-جی ایللرده آذربایجان دؤولت اونیورسیتتینین فیلولوگییا فاکولته‌سینده ایلک فارس دیلی معلمی وظیفه‌سینده ،. ۱۹۴۲-جی ایلده ایسه تبریزده ۴۷-جی دؤیوشن اوردونون سیاسی شعبه‌سین‌ده باش تعلیمات‌چی وظیفه‌سین‌ده فعالیت گؤستریب. تهران‌دا او واخت کی سوویت سفیرلیینین خصوصی تشکرلرینه لاییق گؤروله‌ن محمدآغا معلم ۱۹۴۵-جی ایلده اوردودان ترخیص اولوناراق آذربایجان علملر آکادئمییاسینین نظامی آدینا دیل و ادبیات اینستیتوتونون الیازمالار شعبه‌سین‌ده مودیر وظیفه‌سینه تعیین ائدیلیر. بونونلا یاناشی باکی دؤولت اونیورسیتتین‌ده فارس دیلی و ایران ادبیاتی تاریخین‌دن درس دئییر. اونون گئنیش اجتماعی و پئداقوژی فعالیتی چوخ شاخه‌لی اولسادا اونون شاه اثری اولان الیازمالار اینستیتوتو حاقین‌دا دانیشماماق اولمور. ۱۹۴۵-جی ایله قدر آذربایجان علملر آکادامییاسینین نظامی آدینا دیل و ادبیات اینستیتوتو بیناسین‌دا خصوصی بیر اوتاق واردی کی، قاپی‌سین‌دا «الیازمالار» شعبه‌سی « سؤزلری یازیلان لؤحه وورولموشدو. اوتاغین رفلرینده ایکی مینه یاخین عرب الیفباسیندا فارس ، عرب، آذربایجان دیللرینده کیتاب، بیر نئچه شاعرین، ادیبین آرخیوی دوزولموشدو. ۱۹۵۰-جی ایلده بو بالاجا شعبه محمدآغا معلمین سیی نتیجه‌سین‌ده موستقیل رئسپوبلیکا الیازمالار فوندونا چئوریلدی. فوند اولجه نظامی آدینا ادبیار تاریخی موزئیین‌ده ، داها سونرا علملر آکادمییاسینین ریاست هئیتینین بیناسین‌دا گئنیش ساحه‌یه کؤچورولدو. محمدآغا معلم ۱۹۵۰-جی ایلده‌ن ۱۹۷۲-جی ایله قدر آذربایجان علملر آکادئمییاسی رئسپوبلیکا الیازمالار فوندونون دیرکتورو وظیفه‌سین‌ده اؤز شرفلی ایشینی داوام ائتدیریر. اونون رهبرلیگی دؤورونده فونددا ساخلانیلان نادیر الیازمالار و متبو کیتابلارین کاتالوقلاری ترتیب و چاپ اولونور. ۷۰-جی ایللرده الیازمالار فوندون‌دا گؤروله‌ن ایشلرین علمی سوییه‌سی او یئره چاتیر کی، اونون خصوصی اینستیتوتا چئوریلمه‌سی ایدئیاسی ایر‌لی سورولور. لاکین بو ایشی گؤرمک اونا قیسمت اولمور. اونا قارشی اولان بعضی قرضلی سببلردن دولایی مممداغا معلم اؤز ایستیی ایله وظیفه‌سین‌دن ایستعفا وئریر. لاکین اونون آرزوسو اوریینده قالمیر. ایللر سونرا عموم میل‌لی لیدر حیدر علیئوین سایه‌سین‌ده رسپوبلیکا الیازمالار فوندو حاجی زینالابدین یادیگاری اولان محتشم بینایا کؤچور و اینستیتوتا چئوریلیر.

محمدآغا معلمین بیر ادبیاتشوناس کیمی خیدمتلری چوخ بؤیوک‌دور. آذربایجان ادبیاتی تاریخین‌ده پارلامیش اوچ بؤیوک شخصیتی خالقیمیزا تانیتدیران و دئمک اولار کی، حیاتا یئنی‌دن قایتاران محمدآغا معلم اولوب. بونلار خاقانی شیروانی، عباسقولو آغا باکیخانوو و عصار تبریزیدیر. اونون مؤلفلیگی ایله خاقانی حاقین‌دا ایلک علمی اثر-مونوگرافییا یازیلمیش و چاپ ائدیلیب. اونون بیر نئچه ادبی کشفی ده وار. اونلاردان بیری قودسی باکیخانووون ایتمیش حساب ائدیله‌ن الیازما «دیوان»اینین تاپیلماسی‌دیر. معلوم‌دور کی، باکی خانووون بیر شاعر کیمی آدی چکیلمیشسه ده ، بو اونون «گلستانی -ایر‌م»ده وئردیی بیر-ایکی شعیر پارچاسینا اساساً سؤیلنیلیردی. مممداغا معلمین تدقیقات‌چیلیق باجاریغی نتیجه‌سینده باکیخانووون «کلیاتی»نین الیازماسی میدانا چیخیر. بیر چوخلاری بو الیازمانین «قودسی « تخللصو ایله یازان باشقا شاعرلره - میرزه حبیب قودسییه، میرزه حسین سبزواری قودسییه، قودسی شیخ ایبراهیم گنجوییه عایید اولدوغونو بیل‌دیرسه‌لر ده، او علمی دلیللرله سوبور ائتدی کی، بو الیازما کوللیات محض باکیخانووون اثری‌دیر. هم ده آوتوگراف‌دیر.

بئله‌لیکله محمدآغا معلمین عؤمور یولونا نظر سالدیقجا ، اونون حیات صحیفه‌لرینی ورقلدیکجه اینسانی یالنیز حیران‌لیق، حیرت حسی بورویور. اونون ایستر ژورنالیستیک، ایستر علمی-پئداقوژی، ایسترسه ده ادبی-بدیعی و ترجومه‌چی‌لیک ایشینین هر بیری بیر اینسانین بوتؤو عمرو شرفلی حیات یولو اوچون کیفایت ائدر.

محمدآغا سولطان ۲۲ یانوا ر ۱۹۹۱-جی ایلده باکی‌دا وفات ائدیب.

تاریخ
2019.04.24 / 11:33
مولف
آینورا مممدووا
شرح لر
دیگر خبرلر

تبریزین قدیم و مشهور استراحت یئری باغشیمال

آذربایجان قدیم تیکمه صنعتی- تکلدوز تیکمه

دومانلی تبریز ۱۰۴-اۆنجو بؤلوم

بستکار اعتراف ائتدی: "آوروویزییا" سیاسی اویوندور!

"دیوان مجذوب تبریزی"

تبریزین مراسیم یئمکلری

دومانلی تبریز ۱۰۳-اونجو بؤلوم

تبریزین عظمت‌لی تاریخی- قدیم کهریزلر- آلتینجی یازی

بوتؤو آذربایجان سئودالی‌سی دونیا شهرت‌لی ماراغالی عالیم

باکی‌دا واقیف صمد اوغلونون یوبیلی تدبیری کئچیریله‌جک

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla