Axar.az
یوخاری


"تبریز خالچاچی‌لیق مکتبینین شاه اثری- "دؤرد فصیل- فوتو

آنا صحیفه کولت
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

میللی خالچا صنعتیمیزده اؤزونمخصوص یئری اولان تبریز مکتبینین گئنیش پلان‌لی و مورککب کومپوزی‌سییالی خالچا نومونه‌لری چوخ‌دور. مینیاتور صنعت عنعنه‌لرینه سؤیکه‌نه‌ن «دؤرد فسیل» آدلی خالچانی (XIX عصر) بو سیرادا آیریجا قید ائتمک گرک‌دیر. آذربایجان خالچا صنعتینین اینجیلرین‌دن ساییلان دونیاجا مشهور خالچا آذربایجان میللی اینجهسنت موزئیینین ائکسپوزی‌سییاسینا خصوصی یاراشیق وئریر.

قئید ائدک کی، «دؤرد فصیل» مؤوضوعسونون موتیولری هله ۱۵-جی-۱۷-جی عصرلرده خالچاچی‌لیق صنعتین‌ده گئنیش یاییلیب. ۱۹-جو عصر تبریز خالچاچی‌لیق مکتبینه عایید بو صنعت اثرینین اوزون‌لوغو ۳۸۰ سم، ائنی ۲۷۰ سم-دیر.

اورتا عصر مینیاتور عنعنه‌لری اساسین‌دا توخونان خالچا مورککب کومپوزی‌سییالی‌دیر. خالچا صنعتیمیزین یوکسک بدیعی خصوصیتلرینی اؤزون‌ده احتیوا ائدیر. داشیدیغی رئالیست تصویر، یعنی توخونما طرزی فیکرین، اورنامئنتلرین داها آسان قاورانیلماسینا کؤمک ائدیر.

بو خالچا حاقین‌دا متخصصلر ماراق‌لی فیکیرلر سؤیله‌ییب. آراشدیرمالاردا بیلدیریلیر کی، دیگر خالچالاریمیزدا اولدوغو کیمی، «دؤرد فصیل» خالچاسین‌دا دا ایکینجی فیکیر قاتی وار. بو، گیزلی و مجازی معنا کسب ائد‌ن تسویرلردیر. همین تسویرلر ایلک باخیش‌دان چوخ آیدین و ساده تصورات یارادیر. اصلین‌ده ایسه گؤرونه‌ن ناخیشلاردا اینانجلاریمیزلا، تاریخی حادثه و سیمالارلا باغلی حیاتا بوتؤو بیر فلسفی باخیش دولغون تجسومونو تاپیب.

بو محتشم صنعت اثری شاقولی و اوفوقی خطلرله دؤرد برابر حیصه‌یه بؤلونوب. خالچادا بؤلگو ناخیشلارلا آپاریلیب. مرکزی مئدالیونون ایچریسین‌ده شرقین بؤیوک شاعری عمر خییام اؤز سئوگی‌لی‌سی ایله تصویر اولونوب. مئدالیونون حاشییه‌سین‌ده شاعرین دونیا و سئوگی حاق‌دا سؤزلری نستعلیق خطی ایله حک اولونوب. آرا ساحه‌ده ایلین دؤرد فصلینین تصویری آردیجیل شکیل‌ده یئرلشدیریلیب. بونلار صنعت شوناسلار طرفین‌دن حیات و میشتین اینیکاسی کیمی ایضاح ائدیلیر. خالچادا طبیعت‌ده‌کی دییشیک‌لیکلر - گؤی قورشاغی، قار-یاغیش، صوبح چاغی، قوروب واختی پارلاق شکیل‌ده عکسینی تاپیب. هر فصیل هم ده بیر معمارلیق عابده‌سی ایله تصویر ائدیلیب. بئله‌لیکله، خالچادا زامانین اوبرازی یارادیلیب. عابده‌لر فصیللرده عکس اولونان دییشکه‌ن‌لیک فیکری ایله اوزلاشاراق ابدیتین رمزینه چئوریلیب.

خالچانین کنار حاشییه‌سین‌ده سککیز کیچیک مئدالیون تصویر اولونوب. اونلاردان اوچون‌ده حافیظ شیرازی، ابولقاسیم فیردووسی و سعدی شیرازینین اوبرازلاری عکسینی تاپیب. مئدالیونلارین بیرین‌ده «لئیلی و مجنون»، دیگرین‌ده «خسرو و شیرین»، قالانلارین‌دا ایسه دینی مؤوضوعلاردا روایتلردن («آد‌م و حوا»، «ایسماییل قربانی») صحنه تصویرلری وئریلیب. خالچانین یوخاری حیصه‌سین‌ده ایسه ساسانی شاهلارینین عمومیلشدیریلمیش اوبرازی یئر آلیب.

خالچادا شاعر فیردووسینین قارشی‌سین‌دا قیلینج و قالخان تصویر اولونوب. بو دا «شاهنامه» اثرینه ایشاره‌دیر. بو محتشم اثرده «شیرینین فرهادلا گؤروشو» صحنه‌سی ائموسیونال‌لیغی، حیاتی‌لیگی ایله سجییه‌لنیر. آت بئلین‌ده، باشین‌دا تاج و شاهانه گؤرکه‌ملی شیرین فرهادین کولونگله بیسوتون داغینی یارماسینا حیران‌لیقلا تاماشا ائدیر. بو حیرتی سنتکار شیرینین هم اوز ایفاده‌سین‌ده، هم ده مینیاتورلرده قبول اولونموش ژئستله (اگر ال اوزده تصویر اولونوب‌سا بو، تعجب حیرت دئمک‌دیر) حس ائتدیریب. آخار سو دا یاریلمیش بیسوتون داغینا ایشاره‌دیر.

خالچادا داها بیر صحنه تصویری وار. لئی‌لی صحرادا مجنونلا قارشیلاشیر و اؤز محبتی قارشی‌سین‌دا دیز چؤکور. آرخا پلان‌دا بوش کجاوه گؤرونور. مجنون ایسه اوزونو لیلییه توتاراق آه-ناله ائدیر.

خالچادا هر سوژئت موستقیل، بیتکین اثر تأثیری باغیشلاییر. عینی وضعیت دینی موتیولرین تصویرین‌ده ده موشاهی‌ده اولونور. «آد‌م و حوا» صحنه‌سین‌ده هووا آغاج آلتین‌دا دایانیب. آد‌م اونا جننت آلماسینی وئریر. «ایسماییل قوربانی» صحنه‌سی ده اؤز تأثیرلی‌لیگی ایله دقت چکیر.

هر بیر کیچیک مئدالیونون آشاغی حیصه‌سی ناخیش فورماسین‌دا ایشلنیب. خالچادا اینسان سرعتی ده وار. او، چوخ تأثیرلی سماوی بیر سیمادا وئریلیب. هم ده زامانین اوبرازی یارادیلیب. بو ایلک نؤوبه‌ده ایلین فصیللرین‌ده و فصیللره خاص آردیجیل دییشکه‌ن‌لیک‌ده ایفاده اولونوب. اؤزو ده فصیللر حیاتلا، میشتله علاقه‌لی شکیل‌ده و زحمت آداملارینین امک فعالیتی اساسین‌دا عکس اولونوب. هر فصیل بیر معمارلیق عابده‌سی تیمثالین‌دا وئریلیب. پاییز تختی-چمشید سارایینین خرابه‌لری فونون‌دا عکس ائتدیریلیر. قیش‌دا تبریز شهرین‌ده ۱۴۶۵-جی ایلده تیکیله‌ن، مشهور ایسلام دؤورو عابده‌لرینین فیروزه قاشی کیمی قیمتله‌ن‌دیریله‌ن گؤی مسجیدین فاساد حیصه‌سینی گؤروروک. باهاردا ۱۴-جو عصرین قیمت‌لی معمارلیق عابده‌سینی، سولطانییه‌ده اوجالدیلمیش ائلخانی اولجایتو-خودابه‌ن‌ده توربه‌سینی آیدین سئچیریک. یای فصلینین تصویرینی ایسه اوزاقلاردا مداین خرابه‌لری تاماملاییر.

تاریخ
2019.05.16 / 09:58
مولف
آینورا مممدووا
شرح لر
دیگر خبرلر

"دیوان مجذوب تبریزی"

تبریزین مراسیم یئمکلری

دومانلی تبریز ۱۰۳-اونجو بؤلوم

تبریزین عظمت‌لی تاریخی- قدیم کهریزلر- آلتینجی یازی

بوتؤو آذربایجان سئودالی‌سی دونیا شهرت‌لی ماراغالی عالیم

باکی‌دا واقیف صمد اوغلونون یوبیلی تدبیری کئچیریله‌جک

صمد وورغونون واریثی کونسئرت وئریر

باکی‌دا ایران‌لی رسامین فردی سرگیسی آچیلاجاق

تبریزین عظمت‌لی تاریخی- قدیم کهریزلر- بئشینجی یازی

دومانلی تبریز ۱۰۲-اینجی بؤلوم

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla