Axar.az
یوخاری
27 اییون 2019


۷۵ ایلدیر بیتمه‌یه‌ن سورگون: فاجعه نئجه باشلادی؟ - ایلگینج

آنا صحیفه سیاست
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

بو گون - ۱۸ مای کریم تورکلرینین کوتلوی شکیل‌ده سورگون ائدیلدیی گون‌دور.

بو حادثه ۱۹۴۴-جو ایلده، آلمانییا-اس اس ار ای محاربه‌سینین بیتمه‌سینه ۱ ایل قالمیش، محاربه‌نین تالعینین بؤیوک اؤلچوده حل اولوندوغو واخت‌دا باش وئریب.

سوویت دؤولتی رهبرلیینین، شخصاً قان‌لی دیکتاتور ایستالینین امری، اس اس ار ای عالی سووئتی ریاست هئیتینین خصوصی سرانجامی ایله ۳۲ مین نفرلیک حربی-جزا دسته‌لری گئجیله کریم یاریماداسین‌دا یاشایان تورکلرین قاپیسینا دایانیب، اینسانلارا ییر-ییغیش اوچون ۱۵-۲۰ دقیقه واخت وئریبلر، سونرا اونلاری آج-سوسوز، پال-پالتارسیز حال‌دا یوک ماشینلارینلن بانینا دولدوراراق دمیریول ایستانسییالارینا آپاریب، اورادان دا قازاخیستانین ایلان مله‌یه‌ن، کیمسه‌سیز چؤللوکلرینه، اؤزبکیستانین مسکونلاشمامیش وادیلرینه یولا سالیبلار.

۱۸ مای ۱۹۴۴-جو ایلده کریم تورکلرینین هله ده داوام ائد‌ن فاجعه‌سی، ظلم-ذلتی بئله باشلانیب.

همین واخت یاریم آدادا یاشایان تورکلرین، دئمک اولار کی، هامیسی (۳۰۰ مین نفر) سورگون اولونوب. ایلک ایللرده اهالینین بیر یاریسی آجلیق‌دان، خسته‌لیک‌دن، ایقلیم دییشیکلیینه تابلاشماماق‌دان قیریلیب. بونلار اساساً یاشلیلار و اوشاقلار اولوب. یالنیز ان دؤزوملو، گوج‌لو اینسانلار سورگون مشققتینه داوام گتیره، اؤز سویلارینین داوامینی تعمین ائده بیلیبلر.

ایندی دونیادا سویقیریم‌دان، گئنوسیددن دانیشان چوخ‌دور. اما فاکت بودور کی، ۱۹۴۴-جو ایلین ۱۸ مایین‌دا کریم تورکلری سؤزون بیرباشا معناسین‌دا سووئت دؤولتینین، کرئملین یئریتدیی سویقیریم سیاستینه معروض قالیبلار. کریم‌دا اونلارین سویو قورودولوب، هئچ بیر گوناهی اولمایان اینسانلار کوتلوی اؤلومه محکوم ائدیلیبلر.

آنجاق بو، کریم تورکلرینین باشینا گلن ایلک فاجعه دئییل‌دی.

کریم لاپ قدیملردن بؤیوک دؤولتلرینین قان‌لی محاربه‌لرینین پلاسدارمی اولوب. ۱۵-جی عصردن اعتباراً ایسه روسییا و تورکییه بو فوسونکار طبیعت‌لی یاریمادا اوغرون‌دا عصرلرله موباریزه آپاریبلار. اؤز دؤولتچیلیینی قوروماق اوچون کریم نه قدر قوربانلار وئریب.

۱۷۸۳-جو ایلده ایسه کریم روسییا طرفین‌دن ایشغال ائدیلیب. بو او دؤور ایدی کی، روسییا آچیق ایشغال‌چی‌لیق سیاستی یئریدیردی و بوتون قونشولارین‌دان تورپاق قوپارماغا چالیشیر، بونا مووففق اولوردو.

نومان چلبیچیخان

روسییادا چار موتلقیتی دئوریله‌ن دؤورلرده کریم تورکلری اؤز موستقیل دؤولت‌چی‌لیکلرینی یئنی‌دن برپا ائتمک ایسته‌ییبلر. ۱۹۱۷-۲۲-جی ایللرده کریم تورکلری ده فورصت‌دن یارارلانماغا چالیشیبلار. یاریمادادا کریم خالق رئسپوبلیکاسی اعلان ائدیلیب. نومان چلبیچیخانین رهبرلیگی ایله میللی فیرقه بو ایشده آکتیو رول اویناییب. آنجاق قیرمیزی قواردییانین عسگر و ماتروسلاری اونا یاریمادانی تام اولاراق اؤز نظارتینه گؤتورمه‌یه ایمکان وئرمه‌ییبلر، کریم دؤولتینین هیمنینین مؤلفی اولان شاعر نومان چلبیجیخانی فئورالین ۲۳-ده (۱۹۱۸) محکمه‌سیز-فیلان‌سیز گولله‌له‌ییبلر. همین ایل یاریمادایا آلمان حرب‌چیلری موداخیله ائدیب و کریم‌دا دیار حکومتی تسیس ائدیلیب.

۱۹۲۱-جی ایلده کریم روسییانین ترکیبین‌ده موختار سووئت سوسیالیست رئسپوبلیکاسی ایستاتوسو قازانیب.

ائله همین ایل کریم تورکلرینین باشینا داها بیر بؤیوک فلاکت گلیب. یاریمادانین اهالی‌سی آجلیق‌دان کوتلوی شکیل‌ده قیریلیب. اؤل‌نلرین سایینین ۱۰۰ مینی آشدیغی، او زامانکی کریم اهالی‌سینین ۱۵ فایزینی تشکیل ائتدیی بیلدیریلیر.

سونرا کوللئکتیولش‌دیرمه ایللری، یئنی آجلیق فلاکتلری... داها سونرا آلمانلارین هوجومو، آلمانییا-سسری محاربه‌سی...

بو محاربه ده کریم تورکلرینین تالئیینین تن اورتاسین‌دان کئچیب. سسری اوردوسو کری‌می قورویا بیلمه‌ییب و یاریمادا آلمان فاشیستلری طرفین‌دن ایشغال اولونوب، ۱۹۴۱-جی ایلین نویابرین‌دان ۱۹۴۴-جو ایلین مای آیینین ۱۲-دک آلمان ایشغالین‌دا قالیب.

ایشه باخین کی، آلمان ایشغالین‌دان قورتولدوق‌دان بیر هفته سونرا کریم‌دا یاشایان بوتون تورکلر سورگون ائدیلیب.

سورگونه سبب کریم تورکلرینین ایشغال ایللرین‌ده آلمانلارلا امکداش‌لیق ائتمه‌لری اساس گؤتورولوب. آنجاق کریم تورکلرین‌دن اولان ۱۰۰ مین ۶۳۸ دؤیوشچونون (اونلارین سیراسین‌دا ایکی گئنئرال دا اولوب)، یوزلرله محاربه قهره‌مانینین تاریخی خیدمتی نظره آلینماییب. الیالین و مولکی اهالینین ایشغال ایللرین‌ده آلمانلارا اطاعت گؤسترمه‌سی اساس فاکتور ساییلیب. بو منتیقله اوکراینا، مولدووا، بئلاروس اهالی‌سی ده تام شکیل‌ده سورگون ائدیلملی‌دی. چونکی اونلارین دا آز بیر حیسه‌سی مئشه‌لرده پارتیزان‌لیق ائتمیش، بؤیوک اکثریتی آلمان فاشیستلرینین ایداره‌چی‌لیگی آلتین‌دا یاشامیش‌دی.

فقط بو عادی حقیقتلری کرئمل باشبیله‌نلرینه باشا سالان اولماییب. نتیجه‌ده بوتؤو بیر خالق، هم ده محاربه‌ده رشادت گؤسترمیش ۱۰۰ مین دؤیوشچونو یئتیشدیرمیش میللت اؤز دوغما یورد-یوواسین‌دان پره‌ن-پره‌ن سالینیب، مرهومیتلرله اوز-اوزه قویولوب.

ماراق‌لی‌دیر کی، ۱۹۵۶-جی ایلده کریم تورکلرینین حاقین‌دا وئریلمیش سورگون قراری لغو اولون‌سا دا، تورکلره کریما قاییتماغا ایجازه وئرمه‌ییبلر.

اؤز طبیعی آرتیمینا قالسای‌دی، بو گون کریم تورکلرینی سایی ۵ میلیون‌دان آز اولمازدی. آنجاق باشلارینا گلن موسیبتلر اونلارین آرتماسینا، بیر رئگیون‌دا کومپاکت یاشامالارینا ایمکان وئرمه‌ییب. اونلار هم ده آسسیملیاسییایا معروض قالیبلار. عصرلر بویونجا تورکییه‌یه کؤچ ائد‌ن کریم تورکلری حاضردا اؤزلرینی ائله آنادولو تورکلری حساب ائدیرلر و تام اولاراق یئرلی جمعیته قایناییب-قاریشیبلار. روسیفیکاسییا سیاستینه معروض قالان و گئتدیکجه روسلاشان کریم تورکلری ده چوخ‌دور.

مصطفی جمیلوغ‌لو

کریم خالقینین بؤیوک اوغلو مصطفی جمیلوغلونون یاریم عصردن چوخ‌دور آپاردیغی موباریزه محض کریم تورکلرینین تاریخی حاقلارینین برپا ائدیلمه‌سی مقصدینی داشیییر. آرتیق سون ایللرده بو موباریزه‌نین معین بهره‌لری الده اولونماقدای‌دی، اوکراینا دؤولتی دونیایا سپلنمیش کریم تورکلرینین گئرییه، یاریمادایا قاییتمالاری اوچون یاشیل ایشیق یاندیرمیش‌دی. آنجاق روسییا بو دفعه کری‌می یئنی‌دن ایشغای ائتدی و یئنه ده اساس زربه کریم تورکلرینه دی‌دی. ایندی اونلار اؤز دده-بابا تورپاقلارین‌دا یئنی‌دن «آرزولانمایان قوناق» ایستاتوسون‌دا قالیبلار.

اصل سویقیریم، دئپورتاسییا، سورگون تاریخی بودور. یوخ‌سا بعضیلری اؤزلرین‌دن ساختا تاریخچه‌لر دوزل‌دیر، اؤز ادعالارینی ایلبیل یئنی رقه‌ملرله زنگینلشدیریر، ایلبویو تبلیغات آپاراراق دونیا ایجتیمایتینین زهله‌سینی تؤکورلر.

پ.س. ۳-۴ ایل اؤنجه بو گونلر "آوروویزییا" یاریشماسینا قاتیلان کریم‌لی موغه‌ننی جمعاله هئچ ده ابس یئره «من بو یئرده یاشامادیم» ماهنی‌سی ایله یاریشما بیرینجی‌سی اولمامیش‌دی...

تاریخ
2019.05.18 / 19:09
مولف
Axar.az
شرح لر
دیگر خبرلر

آمربکا-ایرانلا باغلی اؤنملی نوانس: آز آدام بیلیر - پانکراتئنکو

قدس موذاکیره‌سی: کیمسه گئری چکیلمه‌سه... - کاراسیک

تورکییه اس-۴۰۰-لری نیه آلدی؟ – کوزنتسوو هر شئیی آچیقلادی

پوتین بو سؤزله ایرانی آمریکا هوجومون‌دان قورودو - اکسپرت

روسییا گورجوستانی نئجه جزالان‌دیرا بیلر؟ – ایستی شرح

ایران ادعا ائتدی: ترامپ اومان واسطه‌سیله ایرانا خبردارلیق ائدیب

کوزنتسوو: ندنسه ایران وورور، اما آمریکایا خیری اولور... - ویدئو

آمریکا-ایران قارشی‌دورماسی... - روس پولیتولوق‌دان سئنساسیون ادعا

ایرانا قارشی محاربه: اؤلکه ۵ یئره پارچالانیر – آمریکانین گیزلی پلانی

علیئو، پوتین و روحانی گؤروشور: واخت آچیقلاندی

خبر خطّی
 
Axar.az'da reklam Bağla
Reklam
Bize yazin Bağla